تحلیل راهبردی نوآوری و رشد در کارگاه های صنایع دستی ایران
محورهای موضوعی : یافته های جدید علمی در حوزه های نوآوری و کارآفرینی
حسنعلی پورمند
1
,
عارفه فدایی
2
1 - دانشیار گروه پژوهش و تاریخ هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 - پژوهشگر هنر، گروه پژوهش و تاریخ هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
کلید واژه: صنایع خلاق, اقتصاد فرهنگی, خلاقیت راهبردی, کارگاه های صنایع دستی,
چکیده مقاله :
نظریه صنایع خلاق بر خلاقیت، شبکه‌های اجتماعی و تعامل با مخاطب به‌عنوان محورهای اصلی توسعه اقتصادی تأکید دارد و در همین چارچوب، این پژوهش به بررسی عملکرد کارگاه‌های صنایع دستی ایران با تمرکز بر قابلیت‌های داخلی، فرصت‌های خارجی و موقعیت‌یابی راهبردی می‌پردازد. این مطالعه با رویکردی کیفی و مبتنی بر مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با مدیران و صاحبان کارگاه‌های صنایع دستی انجام شده و داده‌ها با استفاده از روش SWOT و با پشتیبانی ماتریس‌های ارزیابی عوامل داخلی و خارجی تحلیل شده‌اند. نتایج حاکی از آن است که کارگاه‌های صنایع دستی از قابلیت‌های درونی قابل‌توجهی، به‌ویژه در تولید ایده، بهره‌گیری از سرمایه‌های فرهنگی و تعامل با مخاطب برخوردارند، در حالی که دانش بازاریابی، مدیریتی و مالی به‌صورت نامتوازن میان آن‌ها توزیع شده است. فناوری‌های دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان فرصت‌های خارجی مهم، نقش مؤثری در افزایش دیده‌شدن و دسترسی به بازار ایفا می‌کنند، در حالی که فعالیت‌های صادراتی همچنان به‌شدت تحت تأثیر محدودیت‌های سیاسی و اقتصادی قرار دارند. در مجموع، نتایج بیانگر یک موقعیت راهبردی متمایل به رشد است و بر این نکته تأکید دارد که سیاست‌ها باید فراتر از حمایت‌های مبتنی بر محصول حرکت کرده و به سمت ایجاد هماهنگی خلاقانه در اکوسیستم صنایع دستی سوق یابند؛ به‌گونه‌ای که تقویت زیرساخت‌های دیجیتال، تسهیل دسترسی به بازارها و ارتقای سواد مدیریتی و مالی بتواند به تبدیل ارزش‌های خلاقانه به پیامدهای اقتصادی پایدار، بدون تضعیف یکپارچگی خلاق، کمک کند و زمینه ادغام مؤثر کارگاه‌های صنایع دستی در اقتصاد خلاق را از طریق شبکه‌های اجتماعی، پلتفرم‌ها و سازوکارهای تسهیل صادرات فراهم سازد
Creative industries theory emphasizes creativity, social networks, and audience interaction as core drivers of economic development, and within this framework, the present study examines the performance of Iranian handicraft workshops by focusing on internal capabilities, external opportunities, and strategic positioning. Adopting a qualitative approach, the study is based on semi-structured interviews with owners and managers of handicraft workshops, and the data are analyzed using the SWOT method supported by internal and external factor evaluation matrices. The findings indicate that handicraft workshops possess strong internal capabilities, particularly in idea generation, the use of cultural capital, and engagement with audiences, while marketing, managerial, and financial knowledge are unevenly distributed across workshops. Digital technologies and social media constitute major external opportunities by enhancing visibility and market access, whereas export activities remain strongly constrained by political and economic conditions. Overall, the results point to a growth-oriented strategic position and suggest that policy interventions should move beyond product-based support toward fostering creative alignment within the handicraft ecosystem. Strengthening digital infrastructure, facilitating market access, and improving managerial and financial literacy can enable handicraft workshops to translate creative values into sustainable economic outcomes without undermining creative integrity, thereby supporting their effective integration into the creative economy through social networks, platform access, and export facilitation
1. تاوز، روث. (1393). اقتصاد فرهنگی (ترجمه علی اکبر فرهنگی). تهران: دانژه.
2. زرلونی، السیا. (1395). اقتصاد هنر معاصر (ترجمه حمیدرضا شش جوانی و لیلا میرصفیان). تهران:موسسه تالیف، ترجمه و نشر آثار هنری«متن».
3. لاکمن، سوزان. (1396). صنایع دستی و اقتصادخلاق (ترجمه شهاب طلایی شکری چاپ اول). تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
انگلیسی 4. Barney, J. B. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108
5. Bhandri, H., Bansal, K., & Kapoor, S. (2023). Cultural and creative industries exploring connections with cultural heritage, In: Yadav, M., & Kumar, S, the future of the creative industries: a global perspective. UK: Cambridge Scholars Publishing.
6. Bourdio, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed), Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education. (pp. 241-158). New York, NY: Greenwood Press.
7. Campbell, P. (2019). Persistent Creativity: Making the Case for Art, Culture and Creative Industries. Cham: springer international publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-03119-0_5
8. Colapinto, C., & Porlezza, C. (2011). Innovation in Creative Industries: from the Quadruple Helix Model to the Systems Theory. Journal of the Knowledge Economy, 3(4), 343–353. https://doi.org/10.1007/s13132-011-0051-x
9. Collins, H. (2019). Creative research. The theory and practice of research for the creative industries. London: Bloomsbury. https://www.bloomsbury.com/uk/creative-research-9781474247108
10. David, F. R., & David, F. R. (2017). Strategic management: A competitive advantage approach (16th ed.). Boston, MA: Pearson.
11. David, F. R., Creek, S. A., David, F. R. (2019). what is the Key to Effective SWOT Analysis, Including AQCD Factors. S.A.M. Advanced Management Journal. 84(1), 25-35.
12. Elwalda, A., & Bemzaghta, M. A. (2021). SWOT analysis applications: An integrative literature review. Journal of Global Business Insights, 6(1), 54-72. https://doi.org/10.5038/2640-6489.6.1.1148
13. Flew, T. (2012). The Creative Industries: Cultural and Policy. London, UK: Sage publication.
14. Flew, T., & Cunningham, S. (2010). Creative Industries after the First Decade of Debate. The Information Society, 26(2), 113–123. https://doi.org/10.1080/01972240903562753
15. Fisher, G., Kotha, S., & Lahiri, A. (2016). Changing with the times: An integrated view of identity, legitimacy, and new venture life cycles. Academy of Management Review, 41(3), 383–409.https://doi.org/10.5465/amr.2013.0496
16. Florida, R. (2002). The rise of the creative class: And how it’s transforming work, leisure, community and everyday life. New York: Basic Books.
17. Godart, F. C., Harvey, S., & Phillips, D. J. (2023). The sociology of creativity: Elements, structures, and audiences. Academy of Management Discoveries, 9(1), 1–25.https://doi.org/10.5465/amd.2021.0233
18. Grant, R. M. (2016). Contemporary Strategy analysis (9th ed.). Hoboken, NJ: Wiley.
19. Greenhalgh, P. (2003), The Persistence of Craft: The Applied Arts Today. London: A&C black.
20. Gurel, E., & Tat, M. (2017). SWOT analysis: A theoretical review. Journal of International Social Research, 10(51), 994-1006.
21. Hartly, J. (2005). Creative Industries. Malden, Mass: Blackwell.
22. Hartley, J. (2007). Creative industries. In J. Hartley (Ed.), Creative industries (pp. 1–40). Oxford: Blackwell Publishing.
23. Hartley, J., Potts, J., Cunningham, S., Flew, T., Keane, M., & Banks, J. (2013). Key concepts in creative industries. Sage.
24. Helms, M. M., & Nixon, J. (2010). Exploring SWOT analysis-where are we now? Journal of Stratrgy and Mnagement, 3(3), 215-251. https://doi.org/10.1108/17554251011064837
25. Howkins, J. (2013). The creative economy. London: Penguin.
26. International Monetary Fund (IMF). (2022). Islamic Republic of Iran: Sellected Issues. IMF Country Report.
27. Johnson, G., Scholes, K., & Wittington, R. (2017). Exploring Strategy (11th ed.). Harlow, England: Pearson.
28. Jones, C., Askin, N., Godart, F., Harvey, S., & Phillips, D. (2023). Creative industries: Challenges and opportunities of digital technologies. Academy of Management Discoveries, 9(2), 1–18. https://doi.org/10.5465/amd.2022.0213
29. Kaplan, A. M., & Haelein, M. (2010). Users of the world, unite! The challenges and opportunities of Social Media. Business Horizons, 53(1), 59-68.
30. Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). Marketing management (15th ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson.
31. Leiber, T., Stensaker, B., & Harvey, L. C. (2020). Bridging theory and practice of impact evaluation of quality management in higher education institutions: a SWOT analysis. Impact Evaluation of Quality Management in Higher Education, 117–132. https://doi.org/10.4324/9780429293276-9
32. Newbert, S. L. (2007). Empirical research on the resource-based view of the firm: An assessment and suggestions for
future research. Strategic Management Journal, 28(2), 121–146.https://doi.org/10.1002/smj.573 33. O'Connor, J. (2011). Arts and Creative Industries: A historical overview; and an Australian conversation. Australia: Australia Council for the Arts.
34. Palazzo, M., Micozzi, A. (2024). Rethinking Decision-Making Strategies and Tools: Emerging. UK: Emerald Publishing Limited.
35. Panneels, I. (2023). The quintuple bottom line: A framework for place-based sustainable enterprise in the craft industry. Sustainability, 15(4), 3791. https://doi.org/10.3390/su15043791
36. Pickton, D. W., Wright, S. (1998). What’s SWOT in strategic analysis? Strategic Change, 7(2), 101-109.https://doi.org/10.1002/(SICI)10991697(199803/04)7:2
37. Porter, M. E. (2001). Strategy and the Internet. Harvard Business Review, 79(3), 62-78.
38. Potts, J. (2009). Why creative industries matter to economic evolution. Economics of Innovation and New Technology, 18(7), 663–673.
39. Potts, J. (2011). Creative industries and economic evolution. UK: Edward Elgar Publishing.https://doi.org/10.4337/9780857930982
40. Potts, J., & Cunningham, S. (2008). Four models of the creative industries. International Journal of Cultural Policy, 14(3), 233–247.https://doi.org/10.1080/10286630802281780
41. Potts, J., Cunningham, S., Hartley, J., & Ormerod, P. (2008). Social network markets: a new definition of the creative industries. Journal of Cultural Economics, 32(3), 167–185. https://doi.org/10.1007/s10824-008-9066-y
42. Potts, J. D., & Rennie, E. (2019). Web3 and the creative industries: how blockchains are reshaping business models. A Research Agenda for Creative Industries. https://doi.org/10.4337/9781788118583.00013
43. Rydvalová, P., Michalová, T., & Škaloudová Puchmajerová, L. (2025). Perception and definition of artistic craft within cultural and creative industries. Creativity Studies, 18(1), 150–170.
44. Saintilan, P., & Schreiber, D. (2023). Managing organization in the creative industries; organizational behavior for the cultural sector (2nd ed.). New York: Routledge.
45. Roy, S., & Mohapatra, S. (2023). Exploring the culture–creativity–innovation triad in the handicraft industry using an interpretive approach. Journal of Business Research, 156, 113460. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2022.113460
46. Sahetapy, S., Kabu, E., Manteiro, M. C. B., & Namo, S. L. (2024). Development of Marketing Strategies in Creative Industries in an Effort to Increase Competitive Advantage (a Study on the Creative Industry of Handicrafts in Kupang city). Journal of Economics, 13(4), 355-360. https://doi.org/10.54209/ekonomi.v13i01
47. Soomin HAN, & Eungoo Kang. (2020). The Marketing Strategy to Stimulate Customer’s Interest in Art-Gallery Business Plan. Journal of Distribution Science, 18(8), 47–54. https://doi.org/10.15722/JDS.18.8.202008.47
48. Taheri, S., Khalilpour, F., Ashayeri, M., & Shabani, A. (2024). Issues, challenges and contributions of cultural and creative industries in developing economies. International Journal of Tourism Cities, 10(1), 1–17. https://doi.org/10.1108/IJTC-2023-0091
49. Throsby, D. (2001). Economics & Culture. UK: Cambridge University Press.
50. Throsby, D. (2008). The concentric circles model of the cultural industries. Cultural Trends, 17(3), 147–164. https://doi.org/10.1080/09548960802361951.
51. Throsby, D. (2011). The economics of cultural policy. Cambridge: Cambridge University Press.https://doi.org/10.1017/CBO9780511845253
52. Tuten, T. L. & Solomon, M. R. (2018). Social media marketing (3rd ed.). Los Angeles, CA: Sage Publications.
53. Word Bank. (2020). Iran economic monitor: Weatering economic challenges. World Bank Group.