شناخت انواع تخلخل و ویژگی¬های زمین¬شناسی سازند ایلام بر مبنای نمودار تصویری FMI، انحراف سرعت و پتروگرافی مقاطع نازک در یکی از میادین جنوب باختری ایران
محورهای موضوعی : زمین شناسی نفت
1 - گروه مهندسی نفت، دانشگاه صنعتی سهندتبریز، تبریز، ایران
کلید واژه: تعیین انواع تخلخل, نمودار انحراف سرعت, پتروگرافی مقاطع نازک, نمودار FMI, تحلیل ساختاری مخزن.,
چکیده مقاله :
شناخت انواع تخلخل و بررسیهای زمینشناسی ساختاری مخازن هیدروکربوری، به عنوان یکی از ویژگیهای پتروفیزیکی حائز اهمیت فراوان است. به این منظور در مرحله اول پژوهش حاضر، نوع تخلخل در سازند ایلام یکی از چاههای نفتی واقع در جنوب غرب ایران از نمودار ساخته شده انحراف سرعت به کمک دادههای چاهپیمایی به عنوان یک جایگزین مقرون به صرفه برای شناسایی انواع تخلخل تعیین و در ادامه به کمک پتروگرافی مقاطع نازک کنترل گردید. از مطالعات پتروگرافی مقاطع نازک 5 نمونه در دسترس از چاه مورد مطالعه مشخص شد که ریزرخسارههای این سازند حاوی انواع تخلخلهای بین بلوری، بین دانهای و قالبی بوده و اثری از وجود شکستگی در این مخزن وجود ندارد. بر اساس نمودار انحراف سرعت تهیه شده، زون های اصلی مخزنی سازند ایلام دارای سرعتهای نزدیک به صفر هستند که بیانگر وجود تخلخل بین بلوری و بین دانهای است و دارای تراوایی خوبی میباشند. انحراف سرعتهای منفی مشاهده شده در این چاه نشانگر ریزش دیواره چاه بوده و زونهای با انحراف سرعت مثبت مرتبط با تخلخلهای درون دانهای و قالبی است که بیشتر در بخشهای غیر مخزنی وجود دارند. سپس در مرحله دوم به کمک نمودار تصویرگر FMI[1] به تفسیر زمینشناسی ساختاری مخزن پرداخته شد. بر این اساس تعداد 69 لایه بندی در مخزن مورد مطالعه قرائت شد که 9 عدد از آنها شیب با لایهبندی مطمئن و 60 عدد شیب با مرز لایهبندی نامطمئن میباشد. میانگین شیب لایهها تقریبا برابر با 4 درجه به سمت S30W و با امتداد N30W-S30E تعیین گردید. استیلولیتهای شناسایی شده 50 عدد از نوع چینهای بودند که میانگین شیب آنها 5/4 درجه و با امتداد N30W-S30W میباشد. ریزشهای دیواره چاه[2] در جهت کمترین تنش افقی وارد بر حفره چاه ایجاد شده و دارای امتداد N20W-S20E بوده که تقریبا با امتداد کلی چینخوردگیهای زاگرس مطابقت دارد. بر مبنای بررسی نمودارهای معمول، انحراف سرعت و FMI هیچ گونه شکستگی طبیعی و شکستگی القایی در مخزن ایلام چاه مورد مطالعه مشاهده نشد. این مطالعه نشان داد که تخلخلهای بین بلوری و بین دانهای بیشترین تاثیر را در کیفیت مخزن ایلام داشتهاند و تخلخل قالبی تاثیر کمتری بر کیفیت مخزن مذکور دارد.
The identification of porosity types and structural geological studies of hydrocarbon reservoirs is one of the key petrophysical characteristics. To this end, in the first phase of the present study, the porosity types in the Ilam Formation, an oil well located in southwestern Iran, were determined from the constructed velocity deviation log using well logging data as a cost-effective alternative to identify porosity types; subsequently, thin sections were examined through petrographic analysis for verification. Petrographic examination of five available thin section samples from the studied well revealed that the microfacies of this formation contain intercrystalline, intergranular, and moldic porosities, with no evidence of fracturing in the reservoir. According to the velocity deviation log, the main reservoir zones of the Ilam Formation exhibit velocities close to zero, indicating the presence of intercrystalline and intergranular porosities with good permeability. Negative velocity deviations observed in this well indicate borehole breakouts, while zones with positive velocity deviations are associated with intragranular and moldic porosities, mostly present in non-reservoir intervals. Subsequently, in the second phase, structural geological interpretation of the reservoir was performed using the FMI imaging log. Accordingly, 69 bedding planes were interpreted in the studied reservoir, 9 of which with reliable dips with confident bedding contacts and 60 having dips with unreliable bedding boundaries. The average dip of the layers was determined approximately 4 degrees toward S30W, with a strike of N30W. Of the identified stylolites, 50 were of the bedding-parallel type, with an average dip of 4.5 degrees and a strike of N30W–S30W. Borehole breakouts occurred in the direction of the minimum horizontal stress acting on the borehole, with a strike of N20W–S20E, approximately corresponding to the general trend of the Zagros fold belt. Based on the analysis of conventional logs, velocity deviation, and FMI data, no natural or induced fractures were observed in the Ilam reservoir of the studied well. This study demonstrated that intercrystalline and intergranular porosities had the greatest influence on the reservoir quality of the Ilam Formation, whereas moldic porosity had a relatively minor effect.
• سلیمانی، ب.، ساعدی، ق.، چرچی، ع.، سالاروند، ا، 1394. بررسی ویژگی شکستگیها و نوع تخلخل در مخزن با استفاده از مقاطع نازک، توصیف مغزه، نمودارهایFMI و انحراف سرعت، فصلنامه علمی علوم زمین.
• Anselmetti, F.S. and Eberli, G.P., 1999. The velocity-deviation log: A tool to predict pore type and permeability trends in carbonate drill holes
from sonic and porosity or density logs. AAPG bulletin, 83(3), pp.450-466. •
Aghanbati,A. 2004. "Geology of Iran", Tehran, Geological Survey, First Edition. • Liu, J., Min, X., Qi, Z., Yi, J. and Zhou, W., 2024. Lithology identification using electrical imaging logging image: A case study in Jiyang Depression,
China. Journal of Applied Geophysics, 230, p.105536. • Khoshbakht, F., Rasaie, M.R., Shekarifard, A., 2016. Investigating Induction Log Response in the Presence of Natural Fractures. Journal of Petroleum Science and Engineering 145, 357-69.
•
Rezaei, M. H. Chehrazi, A. 2010. "Principles of implementation and interpretation of well surveyors", Second Edition, Tehran University Press. •
Motiei, E. 1993. "Geology of Iran, Zagros stratigraphy", Tehran, Geological Survey, First Edition. • Romiani, F., Saberi, M. H., Riahi, M. A. (2022). 'Investigation of fractures and in situ stresses using Formation Micro Imaging (FMI) in south-
western Iranian hydrocarbon field', Advanced Applied Geology, 12(2), pp. 276-290. doi: 10.22055/aag.2021.36382.2194 • Yosefi, B., Emami Meybodi, S.M.R., Sharahi, S.Y., Sedaghatnia, M., 2019. The pattern and effect of Stylolites and Stylomotels in permeability and micro porosity of carbonate rocks. Applied Sedimenttology 7, 97-108.