رهیافتی بر تفسیر ضد روانشناختی هرمان کوهن از تألیفی پیشینی کانت
الموضوعات : تعامل اندیشهها، اثرگذاری اندیشههای فلیسوفان بر جامعه و تفکر پس از خود
1 - استادیار موسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران، تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: تألیفی پیشینی, روانشناسیگرایی, هرمان کوهِن, شیوۀ استعلایی, تجربۀ مشترک, علم طبیعی ریاضیات,
ملخص المقالة :
مهمترین مسئله در نظام معرفتی ایمانوئل کانت، گزارههای تألیفی پیشینی هستند. برخی از مفسران کانت، با ارائۀ تفسیری روانشناختی از کانت به نقد نظام فلسفی وی پرداختهاند. هرمان کوهِن، فیلسوف آلمانی، یکی از مفسران نظام معرفتی کانت است که بر خلاف این دسته، بشدت از تفسیر روانشناختی کانت احتراز کرده و با ارائۀ تفسیری نو از گزارههای تألیفی پیشینی، چنین تفاسیری را به بوتۀ نقد کشیده است. وی در تفسیر خود از کانت، سه سطح یا درجه برای گزارههای تألیفی پیشینی قائل شده و درجۀ سوم آن را به تجربۀ مشترک ارجاع میدهد. او برای این منظور از «مکان» شروع کرده و با تأمل در معنای مکان، به سه سطح یا درجه از پیشینی بودن میرسد: 1) مکان بعنوان امری که مقدم بر هر امر حسی دیگر است؛ 2) مکان بعنوان صورت؛ 3) مکان بعنوان شرط صوری امکان تجربه. کوهن با استفادۀ از پیشینی سطح سوم، کانت را از اتهامات سوبجکتیویسم مبرا میکند. کوهن مرجع گزارههای پیشینی درجۀ سوم را اصول ریاضیات و قوانین بنیادین علم طبیعی خالص، یعنی مکانیک میداند که اموری عینی بشمار میروند. او معتقد است این اصول و قوانین، تشکیلدهندۀ امکان تجربه هستند. این تجربه، بر خلاف تجارب شخصی، کلی و بین تمام افراد مشترک است. در نظر وی، وظیفۀ فلسفه اینست که با تأمل در این علم طبیعی ریاضیاتی، به اصول پیشینی درجۀ سوم برسد. چنین علمی در هر عصری متغیر است و در نتیجه، گزارههای پیشینی نیز در هر عصری متفاوت خواهند بود.
اسماعیلی، محمدجواد؛ مشایخی، سینا (1394) «نظریه اتصال در طبیعیات رواقی»، مجله تاریخ فلسفه، شمارۀ 25، ص96ـ65.
برن، ژان (1362) فلسفه رواقی، ترجمۀ سیدابوالقاسم پورحسینی، تهران: امیرکبیر.
کامتکار، راچانا؛ گریور، مارگارت (1396) اورلیوس و اپیکتتوس از دانشنامۀ فلسفه استنفورد، ترجمۀ عفت جهانی، تهران: ققنوس.
Arenson, K. (2020). The stoic theory of soul. Routledge Handbook of Hellenistic philosophy. London: Routledge.
Aurelius (1890). the thought of the emperor Marcus Aurelius Antonius. Philadelphia: Henry Altemus duke-Libraries.
Aurelius (1925). the golden book of Marcus Aurelius. London: J. M. Dent.
Aurelius (2008). the essential Marcus Aurelius. Jeremy Tarcher Penguin.
Aurelius (n.d). Meditations Marcus Aurelius. translated by George Long. Standard EBook's CCo100 universal.
Boeri, M. (2010). The stoic psychological physicalism. The New Centennial Review, vol. 10, No. 3, pp. 105-132.
Bogomolov, A. S. (1995). History of Ancient philosophy Greece and Rome. translated by Vladimir Stankevich. Moscow: Progress publishers.
Brehier, E. (1908). La theorie des incorporels dans l'ancien stoicism (microform), Paris: A. Picard.
Brennan, T. (2009). Stoic souls in stoic corpsos. Cornall University.
Bronowski, A. (2019). The stoics on Lekta: All there is say. Oxford University press.
Dherbey, G. (2005). Le stoiciens. Voir Maximillian forschner, Le portique ET le concept de personne, dans, Paris/ VIN.
Gourinat, J. (2018). The ontology and syntax of stoic causes and Effects. Rhizomata, vol. 6, no. 1, pp. 87-108.
Gruyter, W. (2013). Bodies and their Effects: The stoics on causation and incorporeal. Institute de humanidade, Universidad Diego Portales Ejercito.
Harven, V. (2012). The coherence of stoic Ontology. PhD thesis at University of California.
Heller, Robert (2018). Pneuma in Early stoicism. Doctoral Thesis in Royal Holloway university of London.
Kostara, S. (2021), The Potential of the Human Soul towards a Life in Harmony with Nature and Logos as Per the Stoic Psychology. Department of Pastoral Studies, Supreme Ecclesiastical Academy of Athens, Athens, Greece.
Long, A. A. & Sedley, D. N. (1987). The Hellenistic philosophers. New York: Cambridge University press.
Long, A. A. (1982). Soul and body in stoicism. Phronesis. Vol. 27, no. 1, pp. 34-57.
Long, A. A. (2017). Seneca and Epictetus on body, mind and dualism. Plato or Platonism in Seneca and Epictetus. From stoicism to Platonism. ED. T. Engbery.
Norrlof, C. (2019). Hegemony. Oxford Bibliographies.
Quin. C. (1994). The soul and the pneuma in the function of the nervous system after Galen. Journal of the royal society of medicine. vol. 87, no. 7, pp. 393-395.
Robertson, P. (2014). De-spiritualizing pneuma, modernity, religion and anachronism in the study of Paul. Method and theory in the study of religion. Brill Department of religious studies, George Brown university.
Sambursky Samuel (1971). Physics of the stoics. London: Hutchinson.
Sellars, J. (2010). Stoic ontology and Plato's Sophist. Bulletin of the institute of classical studies. No. 107, Oxford University press.
Seneca, Lucius Annaeus (1917). Seneca. Cambridge: Harvard University press.
Stead, Christopher (1998). Pneuma. Routledge encyclopedia of philosophy. London: Routledge.