ماهیت عقل در مکتب تفکیک و سیر تحولی آن
الموضوعات : کلام اسلامیعباسعلی اسکندری 1 , مهدی افچنگی 2 , ارسطو میرانی 3
1 - گروه فلسفه وکلام اسلامی، واحد گرگان، دانشگاه آزاداسلامی، گرگان، ایران
2 - گروه فلسفه وکلام اسلامی، واحد گرگان، دانشگاه آزاداسلامی، گرگان، ایران
3 - گروه فلسفه وکلام اسلامی، واحد گرگان، دانشگاه آزاداسلامی، گرگان، ایران
الکلمات المفتاحية: تحول, دین, عقاید, عقل خود بنیاد, فلسفه, مکتب تفکیک.,
ملخص المقالة :
مکتب تفکیک از جمله مکاتب و نحلههای فکری معاصر است که با پیشکشیدن بحثهایی پیرامون نابسازی و خالصگردانی معرفت قرآنی، چالشی جدید برای فلسفه اسلامی دانسته میشود. هدف ازاین نوشتار که ضمن تبیین منطقی تصورات و توضیح معنای مفاهیم و تببیین گزارههای اعتقادی و نظری اهالی تفکیک فرآیند نظری آنان درباره عقل و نقش و جایگاه آن در انگارهها و سامان عقیدتیشان مورد بررسی و واکاوی قرار گیرد. روش این پژوهش مطالعات کتابخانه ای به شیوه ی توصیفی و تحلیلی انجام گرفته است. نتایج این تحقیق نشان داده است؛ عقل فطری کاشف حقایق و جزییات و نوری مجرّد و خارج از حقیقت انسان تعریف شده و هیچ حجیّتی ذاتی بر آن مترتب نیست. از سوی دیگر در اندیشه مکتب تفکیک حکم بر ابطال عقل برهانی داده شده و براهین فلسفی و برهانی فاقد حجیّت فرض میگردند و بنابراین، قادر نخواهند بود نقشی در فهم معارف دینی ایفا نمایند.
ارشادینیا، محمـد رضا. (1382)، نقد و بررسـی نظریه تفکیک، چـاپ اول، قم، بوستان کتاب.
ملكى میانجی، محمدباقر، (1373)، توحيـد الاماميــه، تنظیم: محمـد بيابانی اسکویی، بـه اهتمـام علی ملكـىمیانجی، چاپ اول، تهران، موسسه چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشـاد.
ابراهیمی دینانی، غلامحسین (۱۳۷۹) ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام، تهران: انتشارات طرح نو.
پارسانیا، حمید. (1390)، روش شناسی انتقادی حکمت صدرایی، قم: انتشارات کتاب فردا.
سیدان، سید جعفر. (1388)، بررسی نسبت عقل و وحی از منظر فلسفه و مکتب تفکیک، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
طبرسی، فضل بن حسن، (1408ق)، مجمع البیان، بیروت، دارالمعرفه.
سهروردی، یحیی. (1380)، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، به کوشش هانری کربن، تهران. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
جوهری، ابونصر. (1407)، الصحاح تاجاللغه و صحاح العربیة. محقق: عبدالغفور عطار. بیروت. دارالعلم للملایین.
جرجانی، علی بن محمد. (1370)، کتاب التعریفات. تهران. انتشارات ناصرخسرو.
علامه قزوینی. (1386)، مجموعه رسائل و مقالات. تهران. مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه.
اصفهانی، میرزا مهدی، (1387)، ابواب الهدی، تحقیق و تعلیق حسین مفید، چاپ اول، تهران، مرکز فرهنگ انتشاراتی منیر.
اصفهانی، میرزا مهدی، (1363)، ابواب الهدی، به قلم سید محمدباقر نجفی. بیجا. ۱۳۶۳
اصفهانی، میرزامهدی، (1386)، مصباح الهدی، به ضمیمه اعجاز قرآن، تحقیق حسن جمشیدی، چاپ دوم، قم، بوستان کتاب.
جوادی آملی، عبدالله، (1387)، منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، قم، انتشارات اسراء.
جوادی آملی، عبدالله، (1386)، تسنیم. جلد اول، چاپ هشتم، قم، مرکز نشر اسراء.
حکیمی، محمدرضا، (بهار 1384)، عقل خود بنیاد دینی، خردنامه همشهری، چاپ اول.
کلینی، ابی جعفر محمد بن یعقوب، (بی تا)، الکافی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اهل بیت.
مرواید، حسنعلی، (1418ق)، تنبیهات حول المبداء و المعاد، ۱۴۱۸، چاپ دوم، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی.