مقایسۀ مفهوم خشونت و سوژۀ انقلابی در اندیشۀ مارکسیسم و پسامارکسیسم
الموضوعات : پژوهش سیاست نظری
محمدحسن اسدی
1
,
علیرضا سمیعی اصفهانی
2
,
علی باقری دولت‌آبادی
3
1 - دانش‌آموخته کارشناسی¬ارشد علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
2 - دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
3 - استاد روابط بین‌الملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
الکلمات المفتاحية: خشونت, سوژه انقلابی, مارکسیسم, پسامارکسیسم, هرمنوتیک کوئنتین اسکینر.,
ملخص المقالة :
پژوهش پیشِ رو درصدد پاسخ به این پرسش کلیدی است که مفهوم خشونت و سوژه انقلابی در گذر از اندیشه مارکسیسم کلاسیک (مارکس) به جریان پسامارکسیسم (لاکلائو و موف) دستخوش چه تغییر و تحولاتی شده است؟ هدف پژوهش حاضر، پاسخ به این پرسش و تبیین تحول نظری خشونت و سوژه انقلابی در این دو جریان فکری است. اهمیت این موضوع از آن جهت است که بازنمایی نظری خشونت و تعریف سوژه انقلابی، رابطه انسان با قدرت و نظم اجتماعی را شکل می‌دهد و بازتاب تغییرات بنیادین در منطق مبارزه و مقاومت سیاسی است. ضرورت پژوهش از آنجا ناشی می‌شود که دگرگونی مفهوم خشونت و بازنمایی سوژه انقلابی در گذار از مارکسیسم کلاسیک به پسامارکسیسم را نمی‌توان به یک جابه‌جایی ساده از خشونت به اصلاح تقلیل داد؛ بلکه این تحول، ناظر بر تغییرات عمیق‌تر در نسبتِ اثرگذاری اقتصاد و سیاست بر نحوه کنشِ سوژه انقلابی، ظهور سوژه‌های سیاسی متکثر، و تحول در منطق منازعه از خشونت به رقابت‌های مسالمت‌آمیز است.
آقاحسینی، علیرضا (1396) گفتمان و پذیرش دیگری، اصفهان، دانشگاه اصفهان.
احمدی، بابک (1379) مارکس و سیاست مدرن، تهران، مرکز.
اسکینر، کوئنتین (1372) ماکیاولی، ترجمه عزت‌الله فولادوند، تهران، طرح نو.
------------- (1390) آزادی مقدم بر لیبرالیسم، ترجمه فریدون مجلسی، تهران، فرهنگ جاوید.
------------- (1393الف) بنیادهای اندیشة سیاسی مدرن، جلد اول: رنسانس، ترجمه کاظم فیروزمند، تهران، آگاه.
------------ (1393ب) بینش‌های علم سیاست، جلد اول: در باب روش، ترجمه فریبرز مجیدی، تهران، فرهنگ جاوید.
اشمیت، کارل (1393) مفهوم امر سیاسی، ترجمه یاشار جیرانی و رسول نمازی، تهران، ققنوس.
ایرانی، احمد (1375) شش انسان مبارز (سارتر، راسل، مارکس، ولتر، لنین، گاندی)، لس¬آنجلس، کارون.
بشیریه، حسین (1391) جامعه‌شناسی سیاسی؛ نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی، تهران، نشرنی.
پلخانف، گئورگی والنتینوویچ (1381) مسائل اساسی مارکسیسم و مقالات فلسفی دیگر، ترجمه پرویز بابایی، تهران، آزادمهر.
تاجیک، محمدرضا (1385) «پسامارکسیسم و پسامارکسیسم»، پژوهش سیاست نظری، دوره دوم، شماره 2، صص 25-45.
حقیقت، سید صادق (1398) روش‌شناسی علوم سیاسی، قم، دانشگاه مفید.
روشن، امیر (1387) «کوئنتین اسکینر و هرمنوتیک قصدگرا در اندیشة سیاسی»، رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، شماره 14، صص 11-35.
ریخته‌گران، محمدرضا (1378) منطق و مبحث علم هرمنوتیک، تهران، کنگره.
شکورزاده، پریسا (1396) «سوژه در نظریة مارکس»، نقد اقتصاد سیاسی، صص 1-30.
https://pecritique.com/wp-content/uploads/2018/02/subjectivity-marx.pdf.
قادری، حاتم (1392) اندیشه‌های سیاسی در قرن بیستم، تهران، سمت.
لاکلائو، ارنستو و شانتال موف (1393) هژمونی و استراتژی سوسیالیستی؛ به سوی سیاست دموکراتیک رادیکال، ترجمه محمد رضایی، تهران، ثالث.
لنین، ولادیمیر ایلیچ اولیانوف (بی‌تا) مارکس- انگلس- مارکسیسم، ترجمه هیئت مترجمان، تهران، ندا.
مارکس، کارل (1367) نقد فلسفة حق هگل- مقدمه، ترجمه رضا سلحشور، بی‌جا، نقد.
---------- (1382) مقدمه‌ای بر نقد اقتصاد سیاسی، ترجمه صادق انصاری (ا. برزگر)، برگن شمالی، اخگر.
--------- (1385) سرمایه (کاپیتال)، جلد اول، بخش اول، ترجمه ایرج اسکندری، بازنویسی یاشار آذری، بی‌جا، کارگری سوسیالیستی.
--------- (1388) «تزهایی دربارة فوئرباخ»، در: لودویگ فوئرباخ و پایان فلسفة کلاسیک آلمانی (ضمیمه: تزهایی دربارة فوئرباخ، اثر کارل مارکس)، اثر فریدریش اِنگلس، ترجمه محمد پورهرمزان، برلین، حزب تودة ایران.
مارکس، کارل و فریدریش انگلس (1377) ایدئولوژی آلمانی، ترجمه تیرداد نیکی، تهران، شرکت پژوهشی پیام پیروز.
-------------------------- (1385) مانیفست حزب کمونیسم، ترجمه محمد پورهرمزان، برلین، حزب تودة ایران.
محیط، مرتضی (1382) کارل مارکس؛ زندگی و دیدگاه‌های او، جلد اول، تهران، اختران.
معینی علمداری، جهانگیر (1400) روش‌شناسی نظریه‌های جدید در سیاست، تهران، مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران.
منوچهری، عباس (1381) هرمنوتیک، دانش و رهایی، تهران، بقعه.
موف، شانتال (1391) درباره امر سیاسی، ترجمه منصور انصاری، تهران، رخ‌داد نو.
---------- (1395) «سیاست آگونیستیک چیست؟»، در: تحلیل گفتمان سیاسی، اثر ارنستو لاکلائو و همکاران، گردآوری و ترجمه امیر رضایی‌پناه و سمیه شوکتی‌مقرب، تهران، تیسا.
Ball, Terence (2014) «Marx and Darwin: A Reconsideration», Sage Publications Inc, Political Theory, Vol.7, No.4, pp. 469-483.
https://doi.org/10.1177/009059177900700403.
Bayat, Asef (2017) Revolution without revolutionaries: Making Sense of the Arab Spring, California: Stanford University Press.
Bleicher, Josef (1980) Contemporary Hermeneutics; Hermeneutics as Method, Philosophy and Critique, London, Boston and Henley: Routledge & Kegan Paul Ltd.
Boucher, Geoff (2008) The Charmed Circle of Ideology (A Critique of Laclau and Mouffe, Butler and Žižek), Melbourne: Re-Press; Series: Anamnesis. http://www.re-press.org.
Callinicos, Alex (2011) The Revolutionary Ideas of Karl Marx, Chicago, Illinois: Haymarket Books.
Dilthey, Wilhelm (1996) Hermeneutics and the Study of History; Selected Works Volume iv (Edited, with an Introduction, by Rudolf A. Makkreel and Frithjof Rodi), United States of America: Princeton Academic Press.
Elster, Jon (2005) An Introduction to Karl Marx, New York: Cambridge University Press.
Feenberg, Andrew; Freedman, Jim (2001) When Poetry Ruled the Streets: The French May Events of 1968, United States of America: State University of New York Press.
Goldstein, Philip (2005) post-Marxist Theory, Albany: State University of New York Press.
Harrison, Oliver (2014) Revolutionary Subjectivity in post-Marxist Thought; Laclau, Negri, Badiou (Rethinking Political and International Theory), Nottingham Trent University, Uk: Ashgat.
Laclau, Ernesto (2005) On Populist Reason, London and New York: Verso.
Marx, Karl (1887) Capital: A Critique of Political Economy, Volume I, Book One: The Process of Production of Capital (Translated: Samuel Moore & Edward Aveling, Edited by Frederick Engels), Moscow: Progress Publishers.
Mclellan, David (2000) Karl Marx (Selected Writings), New York: Oxford University Press Inc.
Medianu, Narcisa (2009) The Impasse of the Left in Western Thought; Laclau and Mouffe's Critique of Classical Marxism And Everyday Life in Virginia Woolf’s Between the Acts, Extended Essays Submitted in Partial.
Medina, Leandro Rodriguez (2013) Material Hermeneutics in Political Science: A New Methodology, Lewiston, Queenston, Lampeter: The Edwin Mellen Press, Ltd.
Mouffe, Chantal (1995) Dimensions of Radical Democracy: Pluralism, Citizenship, Community, London and New York: Verso.
------------------- (2005) On the Political, London and New York: Routledge; Is an Imprint of the Taylor & Francis Group.
Pick, Daniel; Rustin, Michael (2008) «Lectures; part one: Introduction to Quentin Skinner: Interpretation in Psychoanalysis and History», Institute of Psychoanalysis, Oxford; Malden: Blackwell Publishing, PP. 637-645.
https://doi.org/10.1111/j.1745-8315.2008.00048.x.
Porter, Stanley E; Robinson, Jason C (2011) Hermeneutics (An Introduction to Interpretive Theory), Grand Rapids; Michigan: William B; Eerdmans Publishing Company.
Reader, Keith A; Wadia, Khursheed (1993) The May 1968 events in France: reproductions and interpretations, Great Britain; United States of America: Macmillan Press Ltd, St. Martin's Press Inc.
Ricoeur, Paul (2016) Hermeneutics and the Human Sciences; Essays on Language, Action and Interpretation (Edited, translated and introduced by John B. Thompson), United Kingdom: Cambridge University Press.
Ryan, James (2012) Lenin’s Terror: The Ideological Origins of Early Soviet State Violence, London and New York: Routledge; Is an Imprint of The Taylor & Francis Group.
Schmidt, Lawrence K (2010) Understanding Hermeneutics, United Kingdom: Acumen Publishing Limited.
Seebohm, T.M (2004) Hermeneutics. Method and Methodology, Dordrecht, Boston, London: Kluwer Academic Publishers.
Smart, Barry (2004) Michel Foucault, London and New York: Taylor & Francis E-Library.
Torfing, Jacob (1999) New theories of discourse: Laclau, Mouffe, and Žižek, UK and USA: Blackwell Publishers Ltd/ Inc.
Tormey, Simon; Townshend, Jules (2006) Key Thinkers from Critical Theory to post-Marxism, London; Thousand Oaks; New Delhi: Sage Publications.
Tully, James (1988) Meaning and Context (Quentin Skinner and His Critics), New Jersey: Princeton University Press.
Wolff, Jonathan (2003) Why Read Marx Today?, New York: Oxford University Press Inc.