دولت و نیکزیستی؛ مقایسه تحلیلی الگوها
گیتی پورزکی
1
(
هیئت علمی پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی
)
الکلمات المفتاحية: دولت, نیکزیستی, دولت نیکزیستی محور, دولت بی طرف, دولت کمالگرای لیبرال ,
ملخص المقالة :
زندگی خوب و نیکزیستی اگر مهمترین غایت انسان نباشد، حداقل یکی از مهمترین غایت بشر در طول تاریخ بوده است. اگر روزگاری میشد فرض کرد که این غایت را میتوان بهشکل فردی و در انزوا بهدست آورد، امروزه که دولتها در همۀ زوایای زندگی بشر تأثیرگذارند – از سلامت، شغل، امنیت و خانواده گرفته تا معناداری زندگی و حتی ژنها – دیگر نمیتوان این فرض را چندان معتبر دانست. اما چیستی و چگونگی نقش دولت در تأمین و ارتقای نیکزیستی شهروندان یکی از مهمترین و مناقشهبرانگیزترین مسائل در فلسفه سیاسی معاصر است. از این رو پرسش اصلی مقاله این است که دولتها چه نقشی در نیکزیستی شهروندان خود دارند؟ و چه الگویی از مداخلۀ دولت قابلدفاع است؟ پاسخ به این پرسش با توجه به الگوهای مختلف دولت و حکمرانی میتواند متفاوت باشد. میتوان دستکم چهار گونه دولت را باتوجه به رویکردی که نسبت به رابطۀ دولت و نیکزیستی دارند بازشناسی کرد: دولت بیطرف، دولت کمالگرلی لیبرال، دولت کمالگرای ایدئولوژیک، دولت دغدغهمند نیکزیستی محور. آنگاه به روش تحلیل استدلالی ابتدا استدلالهای هر یک از رویکردها ذکر میشود و در مواجهه با پاداستدلالها و نظرات رقیب قرار میگیرد تا مشکلات و ایرادات آن مشاهده شود . در جمعبندی و نتیجهگیری کوشش میشود تا این استدلالها مورد ارزیابی قرار گیرد و سازگاری، انسجام و پیامدهای عینی آنها مورد بررسی قرار گیرد. یافتۀ اصلی پژوهش این است که الگوی دولت دغدغهمند نیکزیستی محور بیشتر می تواند معیارهای سازگاری، انسجام و پیامد عینی را برآورده سازد و بهلحاظ استدلالی موجهتر بهنظر میرسد. روش مورد استفاده تحلیل -استدلالی است
- لیارد، ریچارد (1403)، شادکامی، درسهایی از یک علم جدید، ترجمۀ گیتی پورزکی، تهران: انتشارات کرگدن
- افلاطون (1380) ، دورهی آثار افلاطون، ترجمه محمد رضا لطفی و رضا کاویانی، تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی
- ارسطو (1378)، اخلاق نیکوماخوسی، ترجمه محمد حسین لطفی، تهران: طرح نو
- باک، درک (1396)، سیاست شادکامی، ترجمۀ نرگس سلحشور، تهران: فرهنگ نشر نو.
- پوپر، کارل (1403)، جامعه باز و دشمنان آن، ترجمه عزتالله فولادوند، انتشارات خوارزمی# # - پورزکی، گیتی (1401)، خودفرمانروایی بهمثابه خاستگاه نیکزیستی در اندیشۀ سیاسی»، جستارهای سیاسی معاصر، صفحات 59 تا 83
- لیارد، ریچارد (1403)، شادکامی، درسهایی از یک علم جدید، ترجمۀ گیتی پورزکی، تهران: انتشارات کرگدن
منابع انگلیسی -
Ahmed, S. (2010). The Promise of Happiness. Duke University Press. - Berlin, I. (1969). Two Concepts of Liberty, in Four Essays on Liberty. Oxford: Oxford University Press. - Cabanas, E., & Illouz, E. (2018). Happycracy: How the Science of Happiness Controls Our Lives. Cambridge:
Polity Press -
Cahn Steven and Christine Vitrano, 2015, Goodness and Happiness, Columbia University Press. - Creswell, J. W. (2013). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches (3rd ed.).
SAGE Publications - Dalziel, P., Saunders, C., & Saunders, J. (2018). Wellbeing Economics: The Capabilities Approach to Prosperity. Palgrave Macmillan
- Diener, E., Suh, E. M., Lucas, R. E., & Smith, H. L. (1999). "Subjective well-being: Three decades of progress."
Psychological Bulletin, 125(2), 276–30 - Galston, W. A. (2002). Liberal Pluralism: The Implications of Value Pluralism for Political Theory and Practice.
Cambridge University Press. -
Gray, J. (1995). Isaiah Berlin. Princeton, NJ: Princeton University Press. -
Helliwell et al Gallup World Poll 2017–2019, Cantril ladder, (2020) -
Kymlicka, W. (1995). Multicultural Citizenship: A Liberal Theory of Minority Rights. Oxford University Press. -
Larmore, C. (1996). The Morals of Modernity. Cambridge University Press. -
Layard Richard, Wellbeing: Science and Policy, Cambridge university press, 2005. -
Layard, R., & De Neve, J.-E. (2023). Wellbeing: Science and Policy. Cambridge University Press. -
MacIntyre, A. (1984). After Virtue (2nd ed.). University of Notre Dame Press. - Nussbaum, M. (2000). Women and Human Development: The Capabilities Approach. Cambridge University
Pres. -
Nussbaum, M. (2011). Creating Capabilities: The Human Development Approach. Harvard University Press. -
Rawls, J. (1993). Political Liberalism. Columbia University Press. -
Raz, J. (1986). The Morality of Freedom. Oxford University Press -
Sandel, M. J. (1982). Liberalism and the Limits of Justice. Cambridge University Press. -
Sen, A. (1999). Development as Freedom. Oxford University Press. -
Sher, G. (1997). Beyond Neutrality: Perfectionism and Politics. Cambridge University Press. - Wilkinson, R., & Pickett, K. (2010). The Spirit Level: Why More Equal Societies Almost Always Do Better.
Penguin UK. - Yanow, D., & Schwartz-Shea, P. (2006). Interpretation and Method: Empirical Research Methods and the
Interpretive Turn. M.E. Sharpe.