گسترۀ مشارکت سیاسی (با رویکرد ساختارگرا- کارکردی)
الموضوعات : Research in Theoritical Politics
1 - دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: مشارکت سیاسی, نظام سیاسی, ساختارگرا- کارکردی, گابریل آلموند و کارکردهای نهادی.,
ملخص المقالة :
مسئله ساماندهی مشارکت سیاسی از آغاز تکوین نظامهای دموکراتیک از اهداف و کارویژههای احزاب و کنشگران سیاسی برشمرده میشود؛ اما در بسیاری از رویکردهای متداول، آن را صرفاً در قالب کنشهای بیرونی و فردی شهروندان، همچون رأی دادن، تظاهرات یا اعتراضات تعریف میکنند و از محاسبۀ نقشها و کارکردهای نهادها و ساختارهای قدرت به عنوان مشارکت سیاسی غفلت دارند. در حالی که با رهیافت ساختارگرا- کارکردی میتوانیم مشارکت سیاسی را بهمثابه ایفای نقشها و کارکردها در کلیت سیستم سیاسی بازتعریف کنیم. از اینرو کنشهایی مانند جامعهپذیری سیاسی، ارتباطات، استخدام سیاسی، تصریح منافع، تجمیع منافع، قانونگذاری، سیاستگذاری، اجرای قانون و قضاوت قانونی از ابعاد مشارکت سیاسی محسوب میشوند. بررسی انضمامی این کارکردها در ایران نشان میدهد که شکاف عمیقی میان جامعه و ساختارهای رسمی وجود دارد: رسانههای دولتی، ارتباطات سیاسی دوسویه را تضعیف کردهاند؛ احزاب ناتوان از جذب و ارتقای نخبگان هستند؛ بوروکراسی متمرکز و غیر پاسخگو است و نهادهای نمایندگی و مدنی در بیان و تجمیع منافع، ناکارآمد عمل میکنند. این وضعیت موجب شده که مشارکت شهروندان عمدتاً گسسته، مقطعی و بحرانمحور باشد و کمتر به مشارکت نهادی و پایدار بینجامد. از این منظر، مشارکت سیاسی نه صرفاً فعالیت بیرونی شهروندان، بلکه حضور و ایفای نقش در ساختارهای رسمی قدرت و کارکردهای نظام سیاسی است که میتواند بهمثابه شاخصی برای سنجش کارآمدی سیاسی نیز عمل کند.
اباذری، یوسف و دیگران (1398) رسانه و بازنمایی سیاست در ایران، تهران، نشرنی.
آبنیکی، حسن (1390) «جهانیشدن و چالش مشارکت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران»، پژوهش سیاست نظری (دوفصلنامه علمی- پژوهشی)، سال اول، شماره 10، صص 123-140.
https://political.ihss.ac.ir/Article/11819/FullText.
آقاجانی، علی (1402) «صورتبندی مشارکت سیاسی در نظام سیاسی مشروع؛ رهیافتی قرآنی»، پژوهشنامه معارف قرآنی، سال چهاردهم، شماره 54، صص 121-157.
https://journals.atu.ac.ir/article_16866.html.
آلموند، گابریل (1396) سیاست تطبیقی: رویکرد ساختار- کارکردی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، قومس.
آلموند، گابریلآبراهام و پاول جی. بینگهام و رابرتجی مونت (1377) چارچوبی نظری برای بررسی سیاست تطبیقی، ترجمه علیرضا طیب، مرکز آموزش مدیریت دولتی.
آلموند، گابریلآبراهام و پاول جی. بینگهام و استروم کاره و دالتون راسلجی (1396) مقایسه نظامهای سیاسی، ترجمه علیرضا طیب و وحید بزرگی، تهران، امیرکبیر.
بشیریه، حسین (1381) جامعهشناسی سیاسی ایران: دوران جمهوری اسلامی، تهران، نگاه معاصر.
تاجیک، محمدرضا (1399) سیاستورزی در ایران پس از انقلاب، تهران، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
سریعالقلم، محمود (1396) عقلانیت و آینده توسعهیافتگی ایران، تهران، طرح نو.
طهماسبی، شهرام و مهرداد جواهری پور و رضا علی محسنی (1397) «ساختیابی الگوهای مشارکت سیاسی (موردپژوهی: ایران در دوره جمهوری اسلامی)»، فصلنامه جغرافیا (برنامهریزی منطقهای)، سال هشتم، شماره 32، صص 395-409.
20.1001.1.22286462.1397.8.4.23.6.
علمداری، کاظم (1395) چالشهای جامعه مدنی در ایران، تهران، اختران.
فتحی، مسعود (1395) «سرمایه اجتماعی و مشارکت سیاسی در ایران»، فصلنامه پژوهشهای علوم سیاسی، سال یازدهم، شماره 3، صص 45-72.
فیرحی، داوود (1377) «مفهوم مشارکت سیــاســى»، علوم سیاسی، سال اول، شماره اول، تابستان، صص 38-69.
https://psq.bou.ac.ir/article_7422.html.
قاسمی، حاکم و دیگران (1398) «تحلیل تطبیقی مشارکت سیاسی در دولتهای نهم تا دوازدهم»، فصلنامه سیاست، سال بیست¬ونهم، شماره 2، صص 101-130.
کروتی، ویلیام (1395) دانشنامه سیاست حزبی، ترجمه محسن میردامادی و سید علیرضا بهشتی شیرازی، تهران، روزنه.
لیتل، دانیل (1386) تبیین در علوم اجتماعی، ترجمه عبدالکریم سروش، تهران، مؤسسه فرهنگی صراط.
مجلس شورای اسلامی (1401) گزارش ارزیابی کیفیت فرایند قانونگذاری در ایران، تهران، مرکز پژوهشهای مجلس.
محمدینژاد، احمد (1355) احزاب سیاسی، تهران، امیرکبیر.
هیوود، اندرو (1389) سیاست، ترجمه عبدالرحمن عالم، تهران، نشرنی.
یونسکو (2022) گزارش توسعه رسانه در ایران، تهران، کمیسیون ملی یونسکو.
Almond, G. A., & Verba, S. (1963) The civic culture: Political attitudes and democracy in five nations. Princeton University Press.
Ariestandy, D., Adidharma, W., & Isdendi, R. R. (2024). Transformation of political participation in the digital age: The role of social media in shaping public opinion and mass mobilization. JETBIS: Journal of Economics, Technology and Business.
Atkinson, Sam (2013) The politics book. DK. pp. 1–5.
Barker, D. C., & Tinnick, J. D. (2006) Competing visions of parental roles and ideological constraint. American Political Science Review, 100(2), 249–263 Bayat, A. (2017) Revolution without revolutionaries: Making sense of the Arab Spring. Stanford University Press. p. 132.
Bergman, T. (2003) The European parliament and democratic legitimacy: A comparative view. Routledge. p. 34.
Boix, C. (2010) Democracy and redistribution. Cambridge University Press. p. 42. Coleman, S., & Blumler, J. G. (2009) The Internet and democratic citizenship: Theory, practice, and policy. Cambridge University Press.
Dabashi, H. (2011) Iran: The green movement. Transaction Publishers. p. 211. Dutkiewicz, G. (2014) Processes of recruitment and selection of political elites as a theoretical concept. Colloquium: Wydziału Nauk Humanistycznych i Społecznych, (3), 99–108.
Ghazian, H. (2017) Public opinion in contemporary Iran. Routledge. p. 44.
Giugni, M., & Grasso, M. (Eds.). (2022). The Oxford handbook of political participation. Oxford University Press. Hague, R. (2017) Political science: A comparative introduction (pp. 200–214). Macmillan Education UK.
Hall, P., & Taylor, R. (1996) Political science and the three new institutionalisms. Political Studies, 44(5), 936–957. pp. 941–942.
Ishiyama, J. T., & Breuning, M. (Eds.) (2011) 21st century political science: A reference handbook (Vol. 1). SAGE Publications.
Ismail, M. M., Hassan, N. A., Nor, M. S. M., Zain, M. I. M., & Samsu, K. H. K. (2021) The influence of political socialization among educated youth at Universiti Putra Malaysia. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 11(12), 2142–2159.
Jankowski, R. (1988) Preference aggregation in political parties and interest groups: A synthesis of corporatist and encompassing organization theory. American Journal of Political Science, 32(1), 105–125.
Janmaat, J. G., & Hoskins, B. (2022) The changing impact of family background on political engagement during adolescence and early adulthood. Social Forces, 101(1), 227–251.
Jeroense, T., & Spierings, N. (2023) Political participation profiles. West European Politics, 46(1), 1–23.
Johnson, C. (1982) MITI and the Japanese miracle: The growth of industrial policy, 1925–1975. Stanford University Press. p. 187.
Kaim, M. (2021) Rethinking modes of political participation: The conventional, unconventional, and alternative in democratic theory. Democratic Theory, 8(1), 65–88.
Khalaji, M. (2014) Iran’s ideological crisis. Washington Institute for Near East Policy. p. 5.
Kitschelt, H., & Wilkinson, S. I. (2007) Patrons, clients and policies: Patterns of democratic accountability and political competition. Cambridge University Press. Leftwich, A. (2015) What is politics? The activity and its study. Polity Press.
Mahoney, C. (2007) Lobbying success in the United States and the European Union. Journal of Public Policy, 27(1), 35–56.
Milani, A. (2013) The Shah. Palgrave Macmillan. p. 67.
Milbrath, L.W. (1981) Political Participation. In: Long, S.L. (eds) The Handbook of Political Behavior. Springer, Boston, MA. https://doi.org/10.1007/978-1-4684-3878-9_4.
Moaveni, A. (2019) Guest house for young widows. Random House. p. 88. Norris, P. (2002) Democratic phoenix: Reinventing political activism. Cambridge University Press.
Norris, P. (2011) Democratic deficit: Critical citizens revisited. Cambridge University Press. p. 112.
Okon, E. E. (2012) Religion as instrument of socialization and social control. European Scientific Journal, 8(26), 136–143.
Olson, M. (1965) The logic of collective action: Public goods and the theory of groups. Harvard University Press.
Parsa, M. (2016) Democracy in Iran: Why it failed and how it might succeed. Harvard University Press. p. 193.
Smith, J., & Johnson, A. (2018) The role of feedback in political participation: A review. Political Behavior, 40(3), 651–670.
Thorson, E., McKinney, M. S., & Shah, D. (Eds.). (2016) Political socialization in a media-saturated world (Vol. 29). Peter Lang.
Transparency International. (2022) Corruption perceptions index 2022. Berlin: TI. p. 55.
UNESCO. (2022) Media development indicators: Iran country report. UNESCO. p. 153.
Van Aelst, P., van Erkel, P., D’heer, E., & others. (2017) Who is leading the campaign charts? Comparing individual popularity on old and new media. Information, Communication & Society, 20(5), 715–732.
Verba, S., Schlozman, K. L., & Brady, H. E. (1995) Voice and equality: Civic voluntarism in American politics. Harvard University Press.
Von Beyme, K. (2000) Parliamentary democracy: Democratization, destabilization, reconsolidation 1789–1999. Palgrave Macmillan. p. 211. Warren, M. E. (2017) What is democratic theory? Polity.
Wøien Hansen, V., & Rødland, L. (2024) Explaining interest group position-taking across partisan policy dimensions. Journal of European Public Policy, 1–25.
World Bank. (2023) Worldwide governance indicators. Washington, DC: World Bank. p. 77.
Young, I. M. (2002) Inclusion and democracy. Oxford University Press.