واکاوی مؤلفه‌ها و رهیافت‌های کارکرد تنظیم‌گری در حکمرانی اقتصاد دیجیتال

ملخص المقالة :

ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ گستردگی زیست بوم اقتصاد دیجیتال و لزوم ایجاد و توسعه متوازن آن، ﻣﺄﻣﻮرﯾﺖ نهاد یا نهادهای تنظیم‌گری برای برقراری تعادل و توازن در بسترسازی اقتصاد دیجیتال و حکمرانی آن بسیار مهم است. در این راستا شناسایی و تحلیل مؤلفه‌ها و رهیافت‌های تنظیم‌گری به عنوان یکی از کارکردهای اصلی حکمرانی اقتصاد دیجیتال حائز اهمیت بوده و برای محقق شدن اهداف اقتصاد دیجیتال، نیازمند بررسی اسناد فرادست است تا بایسته‌ها و شایسته‌های قوانین و مقررات کشور لحاظ گردد. به این ترتیب هدف از این پژوهش کیفی، احصای مؤلفه‌های تنظیم‌گری و پیشنهاد رهیافت‌ها در کارکرد تنظیم‌گری برای حکمرانی اقتصاد دیجیتال با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون است. در این پژوهش اسناد فرادست با استفاده از روش اسنادی بررسی شده و با رویکرد گزینش نظری، انتخاب شد. سپس با به‌کارگیری روش تحلیل مضمون و نگاشت در عناصر اصلی اقتصاد دیجیتال، مضامین پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر شناسایی شده و براساس آن مؤلفه‌های تنظیم‌گری تبیین شد. نهایتاً رهیافت‌های کارکرد تنظیم‌گری اولیه برای حکمرانی اقتصاد دیجیتال پیشنهاد شده و با انجام فرایند دلفی و نظر خبرگان تنظیم‌گری و اقتصاد دیجیتال نهایی و تدوین شد. نتیجه این پژوهش، ضرورت توجه ویژه به مؤلفه‌های تنظیم‌گری شامل زیرساخت مدیریت و حکمرانی، زیرساخت ارتباطی و اطلاعاتی، مشارکت و همکاری و روابط بین‌الملل، زیرساخت ایمن‌سازی، خدمات دیجیتال دولت،  پلتفرم‌های دیجیتال، خدمات پايه ميزباني، خدمات شبكه در حوزه ديجيتال، داده و محتوا، خدمات كاربردي، سازوکارهای استقرار دیجیتالی شدن و توانمندسازی نیروی انسانی را نشان می‌دهد.

المصادر:

1- Bavarsad, S.S. & Pourian Kazem, S. “Unveiling a New Roadmap for Digital Transformation”. The Journal of Science and Technology Policy Letters (JSTPL), 2021.
2- Rastaghi, H.N. & Dehghanian, H. “Epistemological Challenges in Technology Governance and Recommendations for the Islamic Republic of Iran”. The Journal of Science and Technology Policy Letters (JSTPL), 2021.
3- Nabiyi, F., Shamizanjani, M., & Garoosi Mokhtarzadeh, N. “Conceptualization of digital transformation strategy and identifying the principles and supporting capabilities for its formation with meta-synthesis approach”. The Journal of Science and Technology Policy Letters (JSTPL), 2024.
4- Rudyk, N.V., Niyazbekova, S.U., Yessymkhanova, Z.K., Toigambayev, S. K. “Development and Regulation of the Digital Economy in the Context of Competitiveness”. In: Bogoviz, A.V., Suglobov, A.E., Maloletko, A.N., Kaurova, O.V. (eds) Сooperation and Sustainable Development. Lecture Notes in Networks and Systems, vol 245. Springer, Cham. 2022 https://doi.org/10.1007/978-3-030-77000-6_20.
5- Petrovichi D., Lavernteva A. V. “Regulatory Policy for Digital Economy: Holistic Institutional Framework”. Montenegrin Journal of Economics, Vol. 15, No. 4 (2019), 33-44, 2019.
6- Sadeghizadeh, H. “Clarifying the Role of Governance in the Development of IoT Technological Innovation System in Iran”. Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IranDoc), Vol. 38. No. 1. pp. 139-168. Autumn 2021. https://doi.org/10.35050/JIPM010.2022.016.
7- Scott, C. “Regulation in the age of governance: The rise of the post-regulatory state”. The politics of regulation: Institutions and regulatory reforms for the age of governance 145: 151-154, 2004.
8- Levi-Faur, D. “Regulation and regulatory governance”. Handbook on the Politics of Regulation 1 (1): 1-25, 2011.
9- Jemilohun, B. O. “Regulating Cyberspace: An Examination of Three Theories”, 2019.
10- Baldwin, R., Cave, M. & Lodge, M. “Understanding Regulation. Theory, Strategy, and Practice”, second edition. Oxford: Oxford University Press, 2012.
11- WEF (World Economic Forum). “Agile Regulation for the Fourth Industrial Revolution A Toolkit for Regulators”, DECEMBER, 2020.
12- Bukht, R., & Heeks, R. “Defining, Conceptualizing, and Measuring the Digital Economy”. Development Informatics working paper, 2017.
13- OECD. "OECD Digital Economy Outlook 2015, OECD Publishing", Paris, 2018. DOI: http://dx.doi.org/10.1787/9789264232440-en.
14- UNCTAD. "Manual for the Production of Statistics on the Digital Economy” (https://unctad.org/system/files/official-document/dtlstict2021d2_en.pdf) based on OECD’s A Roadmap Toward a Common Framework for Measuring the Digital Economy. Report for the G20 Digital Economy Task Force, 2020.
15- UNCTAD. “Issues note on measuring e-commerce and the digital economy Background document for the discussions of the third meeting of the UNCTAD Working Group on Measuring E-Commerce and the Digital Economy”. Geneva. Items 3, 4, 5, and 6 of the provisional agenda, 2022.
16- Xianbin, T., Qiong, W. “Sustainable Digital Economy Through Good Governance: Mediating Roles of Social Reforms and Economic Policies”. Front. Psychol. 12:773022, 2021. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.773022.
17- Niu, F. “The Role of the Digital Economy in Rebuilding and Maintaining Social Governance Mechanisms”. Front. Public Health 9:819727, 2022. http://dx.doi.org/10.3389/fpubh.2021.819727.
18- Linkov, I., Trump BD., Poinsatte-Jones K & Florin M-V. “Governance strategies for a sustainable digital world. Sustainability”. 10:440, 2018. http://dx.doi.org/10.3390/su10020440.
19- MacDonald, A., W., and Hasmath, R. “How citizens order their political mind: contemporary ideology in China,” in Proceeding of the Southern Political Science Association Annual Conference, (San Juan), 2020.
20- Ghasemzadeh, M., Khojasteh Bagherzadeh, H., & SalmaniShahmohammadi, A. “providing a governance model on online video platforms Emphasizing industry self-regulation”. Interdisciplinary Studies in Media and Culture, 11(2), 275-306, 2022.
21- Farhangi, M. M., & Golshani, A. "Clarification of Cyberspace Policymaking in the Islamic Republic of Iran (Requirements and modifications, within the scope of the objectives in the upstream documents)”. Islamic Revolution Research, 8(3), 111-132, 2019.
22- Hadizadeh, A., Yeganeh, H., & Mortazavi Kahangi, A. S. “Identifying and Prioritizing Areas and Requirements of Agile Regulation for the Development of Digital Economy in Iran”. Iranian Journal of Public Policy, 10(3), 51-69. doi: 10.22059/jppolicy.2024.98674, 2024.
23- Wang, F. “China's Regulatory Framework for Dynamic and Personalized Pricing in the Digital Economy”. Int'l J. Soc. Sci. Stud, 2022.
24- Beaumier, G., Kalomeni, K., Campbell‐Verduyn, M., Lenglet, M., Natile, S., Papin, M., ... & Zhang, F. “Global regulations for a digital economy: Between new and old challenges”. Global policy, 11(4), 515-522, 2020.
25- Peter Lovelock, “Framing Policies for The Digital Economy”, National University of Singapore (NUS) and UNDP (United Nations Development Programme), 2022.
26- European Center for International Political Economy (ECIPE). “Competition, Growth and Regulatory Heterogeneity in Europe’s Digital Economy”, 2016.
27- ICC Commission on the Digital Economy. “Regulatory Modernization in The Digital Economy: Developing an Enabling Policy Environment for Innovation, Competition, And Growth”, 2016.
28- GSMA. “A New Regulatory Framework for the Digital Ecosystem”, 2016.
29- Jenner, B., Flick, U., von Kardoff, E., & Steinke, I. “A companion to qualitative research: Sage”, 2004.
30- Braun, V. & Clarke, V. “Using thematic analysis in psychology”, Qualitative Research in Psychology, Vol. 3, No. 2, Pp. 77-101, 2006.
31- Holloway, I. & Todres, L. “The Status of Method: Flexibility, Consistency, and Coherence”, Qualitative Research, Vol. 3, No. 3, Pp. 345-357, 2023.