مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری دوفصلنامه پژوهشنامه حقوق خصوصی احرار 2821-2703 7 13 2026 4 15 تحلیل حقوقی بررسی انحصار رأی دادگاه تجدیدنظر به آنچه در مرحله بدوی حکم شده است fa سیده رقیه کریمی دانشجوکارشناس ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، موسسه آموزش عالی احرار، رشت، ایران. فاطمه مهدوی استادیار فقه و مبانی حقوق اسلامی ، گروه الهیات، فقه و مبانی حقوق اسلامی، داتشکده علوم انسانی، واحد قائم شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائم شهر، ایران. 2026 1 4 <p>نهاد تجدیدنظرخواهی یکی از ارکان اساسی تضمین دادرسی عادلانه و اصلاح خطاهای احتمالی دادگاه&zwnj;های بدوی در نظام حقوقی معاصر به&zwnj;شمار می&zwnj;رود. تعیین حدود و ثغور صلاحیت دادگاه تجدیدنظر و بررسی میزان التزام یا استقلال این مرجع نسبت به آنچه در رأی بدوی مورد حکم قرار گرفته، از مهم&zwnj;ترین چالش&zwnj;های نظری و عملی در فرایند دادرسی محسوب می&zwnj;شود. مسئله اصلی پژوهش آن است که آیا دادگاه تجدیدنظر صرفاً در حدود اعتراض و مفاد رأی مرحله نخست صلاحیت رسیدگی دارد یا می&zwnj;تواند، در چارچوب قوانین آیین دادرسی، به ارزیابی مستقل ماهوی و شکلی پرونده بپردازد. این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی، و با اتکاء بر مقررات آیین دادرسی مدنی و کیفری ایران، آرای وحدت رویه، تحلیل&zwnj;های دکترین حقوقی و نمونه&zwnj;های تطبیقی از نظام&zwnj;های حقوقی خارجی، به واکاوی این پرسش می&zwnj;پردازد. نتایج نشان می&zwnj;دهد که هرچند رأی دادگاه بدوی نقطه آغاز و چارچوب اولیه رسیدگی مرحله تجدیدنظر است، اما محدودیت مطلقی برای مرجع تجدیدنظر ایجاد نمی&zwnj;کند؛ با این وجود، اعمال اختیارات مستقل این مرجع باید در حدود قانون و با رعایت اصولی همچون امنیت قضایی، پیش&zwnj;بینی&zwnj;پذیری آراء و ثبات دادرسی صورت گیرد.</p> http://law.ahrar.ac.ir/fa/Article/Download/53381