مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری دوفصلنامه پژوهشنامه حقوق خصوصی احرار 2821-2703 6 11 2026 3 7 Civil liability of the Employer and Employee Towards each Other and Third Parties مسئولیت مدنی کارفرما وکارگردرقبال یکدیگر و اشخاص ثالث 171 190 fa مینا جوادی مقدم دانشجوکارشناس ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، موسسه آموزش عالی احرار، رشت، ایران. مهدی حقیقت جو استادیار حقوق خصوصی، گروه حقوق، دانشکده علوم نسانی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران. 2025 1 17 <p>Civil liability in employer-employee relationships is of paramount importance. This relationship is defined such that, in accordance with Article 2 of the Labor Law, the employee agrees to work under the supervision of the employer for wages, while the employer, in compliance with Article 3 of the Labor Law, must pay the employee's wages for their activities. During the execution of this relationship, accidents may occur causing damage and losses to both parties or even to third parties. Therefore, each party bears certain liabilities, which this research addresses using a library-based tool and a descriptive-analytical method.The findings indicate that in cases of damages inflicted upon workers due to workplace accidents, the employer is liable to compensate the worker. Consequently, in accordance with Article 148 of the Labor Law and based on the Social Security Law, the employer must insure the workers in their unit. This ensures that if any damages occur to the worker during the job, compensation will be provided through insurance.Regarding damages caused by workers to third parties during the performance of their duties, in accordance with Article 12 of the Civil Liability Law, the employer is liable to compensate the third party. However, if the employer can prove the conditions of "non-negligence" stipulated in the same article, they may seek recourse against the worker responsible for the damage.It should be noted that while the Iranian legislator has clarified the employer's liability in various laws, they have not explicitly addressed the type of liability of the worker. References to the worker's liability appear only in Article 95 of the Labor Law and Article 12 of the Civil Liability Law.Article 95 of the Labor Law places the responsibility for implementing technical and occupational health and safety regulations on the employer. However, if the employer provides the necessary equipment and facilities for technical and occupational protection to the worker, and despite receiving necessary training and prior warnings, the worker fails to use them in accordance with existing instructions and regulations, the employer shall bear no liability, and the worker becomes responsible for compensating the damages incurred.Additionally, Article 12 of the Civil Liability Law addresses the liability arising from the worker's negligence towards the employer regarding damages inflicted on third parties.</p> <p>مسئولیت در روابط کارفرما و کارگر بسیار حائز اهمیت است. رابطه کارفرما و کارگر رابطه ای است که به موجب آن کارگر طبق ماده 2 قانون کار می پذیرد در برابر دریافت مزد زیرنظر کارفرما کند و کارفرما نیز مطابق ماده 3 قانون کار در قبال فعالیت کارگر می بایست حقوق او را پرداخته نماید. حال در راستای انجام این رابطه ممکن است حوادثی پیش آید که موجب خسارت و زیان هایی به طرفین حتی شخص ثالث نیز گردد. لذا از این رو هر یک از طرفین دارای مسئولیت هایی می باشند که در این تحقیق با استفاده از ابزار کتابخانه ای به روش توصیفی-تحلیلی به این مسائل پرداخته شده است. یافته ها نشان می دهد که در قبال خسارات وارده به کارگران ناشی از حوادث کار، کارفرما مسئول جبران خسارات کارگر است؛ از این رو باید مطابق ماده 148 قانون کار بر اساس قانون تأمین اجتماعی، نسبت به بیمه نمودن کارگران واحد خود اقدام&zwnj; نماید، تا اگر خساراتی در حین کار به کارگر وارد شد، از طریق بیمه جبران شود. در خصوص خساراتی که کارگران در حین انجام کار به اشخاص ثالث وارد می نمایند نیز مطابق ماده 12 قانون مسئولیت مدنی کارفرما مسئول جبران خسارات شخص ثالث می باشد. البته در صورت اثبات شرایط بی تقصیری خود مندرج در همین ماده، کارفرما می تواند به کارگری که مسئول خسارت است رجوع نماید.باید بیان داشت که قانونگذار ایرانی علی رغم اینکه مسئولیت کارفرما را در قوانین مختلف روشن نموده است اما به صراحت از نوع مسئولیت کارگر سخنی به میان نیاورده است و فقط در ماده ۹۵ قانون کار و ماده ۱۲ قانون مسئولیت مدنی به مواردی از مسئولیت کارگر اشاره شده است. در ماده 95 قانون کار مسئولیت اجرای مقررات و ضوابط فنی و بهداشت کار بر عهده کارفرما گذاشته شده است اما چنانچه کارفرما براي حفاظت فنی و بهداشت کار وسایل و امکانات لازم را در اختيار کارگر قرار دهد ولی کارگر با وجود آموزشهاي لازم و تذکرات قبلی بدون توجه به دستورالعمل و مقررات موجود از آنها استفاده ننماید، دیگر کارفرما مسئوليتی نخواهد داشت و کارگر مسئول جبران خسارات وارده می باشد. در ماده ۱۲ قانون مسئولیت مدنی نیز قانونگذار به مسئولیت ناشی از تقصیر کارگر در برابر کارفرما در قبال خسارات وارده به اشخاص ثالث اشاره نموده است.</p> http://law.ahrar.ac.ir/fa/Article/Download/53267