مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری دوفصلنامه پژوهشنامه حقوق خصوصی احرار 2821-2703 6 11 2026 3 7 The Effect of Women's Employment on the Amount and Nature of Alimony in Light of Iranian Civil Law and Judicial Practice اثر اشتغال زن بر میزان و ماهیت نفقه در پرتو قانون مدنی و رویه قضایی ایران 1 20 fa مهدیه رضایی دانشجوی کارشناسی ارشدحقوق خصوصی، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی،واحد قائم شهر،دانشگاه آزاد اسلامی، قائم شهر،ایران. صابر حبیبی استادیارحقوق خصوصی، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی،واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران،ایران. بهنام قنبرپور دانشیار فقه و حقوق،گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی،واحد قائم شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائم شهر، ایران 2025 1 20 <p>The institution of maintenance (nafaqah) in Iran’s legal system, as one of the most important financial obligations of the husband, is grounded in the principles of Imamiyyah jurisprudence and Articles 1106 to 1111 of the Civil Code. On the other hand, the expansion of women’s employment and their economic participation in both formal and informal spheres over recent decades has raised new questions regarding the relationship between the husband’s permission for the wife’s employment and the wife’s entitlement to, or forfeiture of, maintenance, particularly in cases where the wife’s employment is undertaken without the husband’s permission or is practically in conflict with the duty of obedience and the interests of the family. The central question is to what extent, within the framework of Imamiyyah jurisprudence and Iran’s Civil Code, a wife’s employment, with or without the husband’s permission, can affect her entitlement to maintenance, and what solutions existing judicial practice has offered in this regard.The present study, using a descriptive–analytical method and relying on library-based data (jurisprudential sources, statutes, judicial practice, articles, and theses), seeks first to clarify the jurisprudential foundations governing maintenance, obedience, qiwamah, and the husband’s permission, and then, through an analysis of the main provisions of the Civil Code, particularly Articles 1102, 1105, 1106, 1108, and 1117, as well as family protection laws, to examine the impact of women’s employment on the nature and amount of maintenance. The preliminary findings indicate that, in both jurisprudential foundations and Iran’s Civil Code, the general principle is that a woman’s employment, as an economic status, does not affect her entitlement to maintenance; rather, what may lead to the forfeiture of maintenance is nushuz, understood as the failure to fulfill general and specific marital obedience.</p> <p>نهاد نفقه در نظام حقوقی ایران، به&zwnj;عنوان یکی از مهم&zwnj;ترین تکالیف مالی زوج، بر پایه مبانی فقه امامیه و مواد ۱۱۰۶ تا ۱۱۱۱ قانون مدنی شکل گرفته است. از سوی دیگر، گسترش اشتغال زنان و مشارکت اقتصادی آنان در عرصه&zwnj;های رسمی و غیررسمی طی دهه&zwnj;های اخیر، پرسش&zwnj;های نوینی را در خصوص نسبت میان «اذن زوج در اشتغال زوجه» و «استحقاق یا سقوط نفقه» برانگیخته است؛ به&zwnj;ویژه در مواردی که اشتغال زن بدون اذن زوج، یا با تعارض عملی با حق تمکین و مصالح خانوادگی همراه می&zwnj;شود. پرسش محوری این است که در چارچوب فقه امامیه و قانون مدنی ایران، اشتغال زوجه ـ با یا بدون اذن زوج ـ تا چه حد می&zwnj;تواند بر استحقاق نفقه تأثیر بگذارد، و رویه قضایی موجود در این زمینه چه راه&zwnj;حل&zwnj;هایی ارائه کرده است.پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با بهره&zwnj;گیری از داده&zwnj;های کتابخانه&zwnj;ای (منابع فقهی، قوانین، رویه قضایی، مقالات و پایان&zwnj;نامه&zwnj;ها) می&zwnj;کوشد، نخست مبانی فقهی حاکم بر نفقه، تمکین، قوامیت و اذن زوج را تبیین کند و سپس با تحلیل مواد اصلی قانون مدنی (به&zwnj;ویژه مواد ۱۱۰۲، ۱۱۰۵، ۱۱۰۶، ۱۱۰۸ و ۱۱۱۷) و قوانین مرتبط با حمایت خانواده، تأثیر اشتغال زن را بر ماهیت و میزان نفقه واکاوی نماید. یافته&zwnj;های اولیه نشان می&zwnj;دهد که در مبانی فقهی و نیز در قانون مدنی ایران، اصل بر عدم تأثیر اشتغال زن ـ به&zwnj;عنوان یک وضعیت اقتصادی ـ بر استحقاق نفقه است و آنچه می&zwnj;تواند موجب سقوط نفقه شود، «نشوز» به معنای عدم تمکین عام و خاص است.</p>

http://law.ahrar.ac.ir/ar/Article/Download/53256