مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری دوفصلنامه پژوهشنامه حقوق خصوصی احرار 2821-2703 5 10 2026 2 20 The Legal Status of Civil Liability Deterrence and Its Weakening Factors جایگاه قانونی بازدارندگی مسئولیت مدنی و عوامل تضعیف کننده آن 131 148 fa مصطفی عباسی دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، گروه حقوق، دانشکده علوم نسانی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران. حامد نبی زاده دانشجوی دکتری حقوق خصوصی،گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، واحد بین الملل ارس ،دانشگاه آزاد اسلامی،ارس، ایران. خشایار حیدریان دانشجوی دکتری حقوق خصوصی،گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، واحد بین الملل کیش ،دانشگاه آزاد اسلامی،کیش، ایران 2024 7 15 <p>Civil liability is one of the key instruments in achieving justice and protecting the rights of victims. By imposing enforceable guarantees on wrongdoers, it plays a deterrent role in preventing harmful behavior. However, in Iran&rsquo;s legal system, this role has not been fully realized due to structural and practical weaknesses. Various factors&mdash;such as lack of transparency in laws, inefficiency in the enforcement of judicial rulings, and the disproportionate nature of awarded damages in relation to economic conditions&mdash;have weakened the deterrent function of civil liability and challenged the legal system in achieving its preventive goals.Findings of this research indicate that the absence of public awareness campaigns, weak oversight of harmful conduct, and existing gaps in both theory and practice of civil liability regulations have increased opportunities for wrongdoers to exploit the system, thereby significantly reducing its effectiveness. This situation highlights the necessity of revisiting legal frameworks and implementing effective policies to strengthen deterrence.To enhance the legal standing of civil liability as a deterrent mechanism, this study proposes measures such as reforming and updating laws, promoting public awareness to increase social understanding of the consequences of harmful behavior, and strengthening compensation systems through intelligent mechanisms tailored to economic realities. These actions can reduce existing weaknesses, improve the effectiveness of civil liability in preventing harmful conduct, and contribute to the realization of social justice goals.</p> <p>مسئولیت مدنی یکی از ابزارهای کلیدی در تحقق عدالت و حفاظت از حقوق زیان&zwnj;دیدگان است که از طریق تحمیل ضمانت&zwnj;های اجرایی به عاملان زیان، نقشی بازدارنده در پیشگیری از رفتارهای مضر ایفا می&zwnj;کند. با این حال، در نظام حقوقی ایران، این نقش به دلیل وجود ضعف&zwnj;های ساختاری و اجرایی به&zwnj;طور کامل محقق نشده است. عوامل مختلفی نظیر عدم شفافیت در قوانین، ناکارآمدی در اجرای احکام قضایی، و تناسب نداشتن خسارت&zwnj;های تعیین&zwnj;شده با شرایط اقتصادی، بازدارندگی مسئولیت مدنی را تضعیف کرده و نظام حقوقی را در دستیابی به اهداف پیشگیرانه خود با چالش مواجه ساخته است. بررسی&zwnj;های این پژوهش نشان می&zwnj;دهد که نبود فرهنگ&zwnj;سازی عمومی، ضعف در نظارت مؤثر بر رفتارهای زیان&zwnj;بار، و خلأهای موجود در تئوری و عملِ اجرای مقررات مسئولیت مدنی، امکان سوءاستفاده را برای عاملان زیان&zwnj;بار افزایش می&zwnj;دهد و اثربخشی این نهاد را به&zwnj;شدت کاهش می&zwnj;دهد. این وضعیت، ضرورت بازنگری در ساختارهای قانونی و اجرای سیاست&zwnj;های مؤثر برای تقویت بازدارندگی را برجسته می&zwnj;کند. به&zwnj;منظور ارتقای جایگاه قانونی بازدارندگی مسئولیت مدنی، این تحقیق راهکارهایی همچون اصلاح و به&zwnj;روزرسانی قوانین، توسعه فرهنگ&zwnj;سازی عمومی برای ارتقای آگاهی اجتماعی از پیامدهای رفتارهای زیان&zwnj;بار، و تقویت نظام جبران خسارت از طریق مکانیزم&zwnj;های هوشمند و متناسب با شرایط اقتصادی را پیشنهاد می&zwnj;دهد. این اقدامات می&zwnj;توانند با کاهش نقاط ضعف موجود، اثربخشی مسئولیت مدنی در پیشگیری از رفتارهای زیان&zwnj;بار را افزایش دهند و به تحقق اهداف عدالت اجتماعی کمک کنند.</p> http://law.ahrar.ac.ir/ar/Article/Download/53218