مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه علمی قضانامه 3 8 2025 12 13 Self-Dealings in a contract of mandate: A Comparative Analysis of Shia Jurisprudence and Iranian Civil Law معامله وکیل با خود: تحلیل تطبیقی فقه امامیه و حقوق موضوعه ایران 136 155 fa سید نیما نوروزی حوزه علمیه قم و دانشگاه جامعه المصطفی محمد صادقی دانشگاه حضرت معصومه (س) 2025 3 27 <p>The issue of an attorney's self-dealing is a complex and controversial topic in both Shia jurisprudence and Iranian civil law. It arises when an attorney acts as both the representative of the client and as the opposite party in a contract. This situation has long been a subject of debate due to the potential for conflicts of interest. In Shia jurisprudence, some scholars deem such transactions impermissible due to their conflict with principles of justice and the risk of undermining the client&rsquo;s rights, while others permit it under specific conditions, such as ensuring the full protection of the client&rsquo;s interests. In Iranian civil law, according to Article 698 of the Civil Code, an attorney may engage in such transactions if legally authorized and if honesty and trustworthiness are upheld. However, the legal nature of these transactions, due to the lack of independent wills and the attorney's dual role, remains a challenge. The findings of this research indicate that while such transactions may be valid under certain conditions, due to the potential for abuse, they require careful oversight and clear regulations to ensure the protection of the client&rsquo;s interests.</p> <p>معامله وکیل با خود از مسائل پیچیده و بحث&zwnj;برانگیز در فقه امامیه و حقوق مدنی ایران است که زمانی رخ می&zwnj;دهد که وکیل در یک قرارداد هم به نمایندگی از موکل و هم به عنوان طرف مقابل معامله اقدام می&zwnj;کند. این وضعیت به دلیل احتمال تعارض منافع، از دیرباز محل اختلاف نظر میان فقیهان و حقوقدانان بوده است. در فقه امامیه، گروهی این نوع معامله را به دلیل مغایرت با اصول عدالت و احتمال تضییع حقوق موکل، غیرمجاز می&zwnj;دانند، در حالی که برخی دیگر با رعایت شرایط خاص مانند حفظ کامل منافع موکل، آن را مجاز می&zwnj;شمارند. در حقوق مدنی ایران نیز، بر اساس ماده 698 قانون مدنی، وکیل در صورت داشتن اختیار قانونی و رعایت صداقت و امانت&zwnj;داری می&zwnj;تواند در چنین معاملاتی وارد شود. با این حال، ماهیت حقوقی این معاملات به دلیل فقدان اراده&zwnj;های مستقل و نقش دوگانه وکیل، همواره محل چالش بوده است. یافته&zwnj;های این پژوهش نشان می&zwnj;دهد که هرچند این نوع معاملات در شرایط خاص معتبر است، اما به دلیل خطر بالقوه سوءاستفاده، نیازمند نظارت دقیق و مقررات شفاف برای تضمین حفظ منافع موکل می&zwnj;باشد.</p> http://aujsas.ir/ar/Article/Download/52457