مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه علمی قضانامه 3 8 2025 12 13 The Impact of Israel and the International Atomic Energy Agency’s Actions on Weakening the Non-Proliferation Treaty (NPT) from the Perspective of Countries تأثیر اقدامات اسرائیل و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بر تضعیف رژیم منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) از نگاه کشورها 33 48 fa افسانه حاجیلو دانشگاه آزاد اسلامی 2025 6 21 <p>The Non-Proliferation Treaty (NPT), as the cornerstone of the global nuclear weapons control regime, is of high significance with the aim of preventing the spread of nuclear technology and weapons in non-nuclear states. However, in recent years, this regime has faced serious challenges, a significant portion of which can be attributed to the non-transparent and unofficial actions of certain countries, as well as the double standards of international organizations. Israel, with its secret nuclear program and without being a member of the NPT, operates without any official international oversight, which has led to deep concerns among regional and global countries about security balance and regional stability. Simultaneously, the International Atomic Energy Agency (IAEA), whose main mission is to monitor the implementation of the obligations of member states and ensure the peaceful nature of nuclear programs, has faced numerous criticisms regarding its unequal performance and double standards, further weakening its position and effectiveness in the international arena. This study aims to examine the direct and indirect impacts of Israel&rsquo;s and the IAEA&rsquo;s actions on the weakening of the NPT regime and the reactions of various regional and international countries. Using documented data and field evidence, this research shows that the lack of transparency and Israel&rsquo;s exclusion from the treaty has not only created a security vacuum in the Middle East but also led to a dichotomy in the implementation of obligations and oversight of other countries&rsquo; nuclear programs. Additionally, the increased lack of trust among NPT members and the double actions of some international organizations have escalated tensions and reduced diplomatic cooperation. Furthermore, the reactions of the Non-Aligned Movement (NAM), the European Union, and the United States have been significantly different, with each of these actors adopting a different interpretation and approach to this issue based on their own interests and policies. Based on the findings of this study, solutions such as implementing fair and inclusive oversight by the IAEA, requiring transparency in nuclear programs, and enhancing multilateral cooperation by the international community are proposed to strengthen the NPT regime to prevent the spread of nuclear weapons and ensure regional and global security. Ultimately, this article emphasizes that without constructive interaction, sufficient transparency, and effective cooperation among member countries and monitoring organizations, global efforts to combat nuclear weapons proliferation will fail, and its consequences for international security will be devastating.</p> <p>رژیم منع گسترش سلاح&zwnj;های هسته&zwnj;ای (NPT) به عنوان ستون اصلی نظام کنترل تسلیحات هسته&zwnj;ای جهانی با هدف پیشگیری از گسترش فناوری و تسلیحات هسته&zwnj;ای در کشورهای غیرهسته&zwnj;ای، از اهمیت بالایی برخوردار است. با این وجود، در سال&zwnj;های اخیر، این رژیم با چالش&zwnj;های جدی مواجه شده است که سهم قابل توجهی از آن به اقدامات غیرشفاف و غیررسمی برخی کشورها و همچنین عملکرد دوگانه نهادهای بین&zwnj;المللی بازمی&zwnj;گردد. اسرائیل با برنامه هسته&zwnj;ای محرمانه و بدون عضویت در NPT، بدون هیچ&zwnj;گونه نظارت بین&zwnj;المللی رسمی فعالیت می&zwnj;کند که این مسئله به نگرانی عمیق کشورهای منطقه و جهانی درباره توازن امنیتی و ثبات منطقه&zwnj;ای منجر شده است. همزمان، آژانس بین&zwnj;المللی انرژی اتمی (IAEA) که مأموریت اصلی آن نظارت بر اجرای تعهدات کشورهای عضو و تضمین صلح&zwnj;آمیز بودن برنامه&zwnj;های هسته&zwnj;ای است، با انتقادات متعددی مبنی بر عملکرد نامساوی و سیاست&zwnj;های دوگانه مواجه شده است که این امر به تضعیف جایگاه و اثرگذاری آن در عرصه بین&zwnj;الملل دامن زده است. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم اقدامات اسرائیل و آژانس بر روند تضعیف NPT و واکنش&zwnj;های کشورهای مختلف منطقه&zwnj;ای و بین&zwnj;المللی انجام شده است. این پژوهش با استفاده از داده&zwnj;های مستند و شواهد میدانی، نشان می&zwnj;دهد که فقدان شفافیت و عدم شمولیت اسرائیل در این معاهده، نه تنها خلأی امنیتی در منطقه خاورمیانه ایجاد کرده بلکه منجر به ایجاد دوگانگی در اجرای تعهدات و نظارت بر برنامه&zwnj;های هسته&zwnj;ای سایر کشورها شده است. همچنین، فقدان اعتماد افزایش یافته میان اعضای NPT و عملکرد مضاعف برخی نهادهای بین&zwnj;المللی موجب تشدید تنش&zwnj;ها و کاهش همکاری&zwnj;های دیپلماتیک شده است. علاوه بر این، واکنش&zwnj;های کشورهای جنبش غیرمتعهد (NAM)، اتحادیه اروپا و ایالات متحده با تفاوت&zwnj;های قابل توجهی همراه بوده است که هر یک از این بازیگران بر اساس منافع و سیاست&zwnj;های خود، تفسیر و رویکردی متفاوت نسبت به این موضوع اتخاذ کرده&zwnj;اند. بر اساس نتایج این مطالعه، راهکارهایی نظیر اعمال نظارت عادلانه و فراگیر از سوی آژانس، الزام شفاف&zwnj;سازی برنامه&zwnj;های هسته&zwnj;ای و ارتقای همکاری&zwnj;های چندجانبه توسط جامعه جهانی جهت تقویت رژیم NPT پیشنهاد می&zwnj;شود تا از گسترش تسلیحات هسته&zwnj;ای جلوگیری شده و امنیت منطقه&zwnj;ای و جهانی تضمین گردد. در نهایت، این مقاله تأکید دارد که بدون تعامل سازنده، شفافیت کافی و همکاری مؤثر میان کشورهای عضو و نهادهای ناظر، تلاش&zwnj;های جهانی برای مقابله با گسترش تسلیحات هسته&zwnj;ای با شکست مواجه خواهد شد و پیامدهای آن برای امنیت بین&zwnj;المللی بسیار مخرب خواهد بود..</p> http://aujsas.ir/ar/Article/Download/52451