مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه علمی قضانامه 2 4 2025 12 5 Determining the Tactics for Implementing the Strategies of Formulating the Islamic Judicial Governance System from the Perspective of Policymaking and Decision-Making تعیین تاکتیک های اجرای راهبرد های تدوین نظام حکمرانی قضای اسلامی از منظر سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری 96 137 fa سید نیما نوروزی حوزه علمیه قم و دانشگاه جامعه المصطفی سید صمصام الدین قوامی حوزه علمیه قم 2024 3 28 <p>This research aims to explain the juridical and leadership-based tactics of eight key policymaking and decision-making strategies in the Islamic judicial system, through a comparative analysis of the principles of justice in Shia jurisprudence. The results indicate that justice, from the Shia perspective, is not merely a moral ruling but a structural leadership principle that encompasses both the content and form of adjudication. Based on jurisprudential rules such as the denial of hardship and harm (<em>Nafi' 'Asr wa Haraj</em>), denial of domination (<em>Nafi' Sabeel</em>), <em>Lā ḍarar</em> (no harm), prioritizing the more important over the less important (<em>Taqdīm al-Aham 'Ala al-Muhim</em>), and the obligation of judgment (<em>Wujub al-Qada</em>), each of these tactics holds both religious obligation and social wisdom. This study demonstrates that the acceptance of legitimate claims, the use of alternative dispute resolution methods, judicial independence, simplicity and speed in adjudication, proportionality between judgment and subject, procedural justice, matching the level of scrutiny to the importance of the case, and institutional transparency, are the pillars of sustainable justice in the Islamic judicial system. It is also shown that exceptions arising from public interests or confidentiality requirements are only legitimate within the framework of the supervision of the <em>Wilāyat al-Faqīh</em> (Guardianship of the Jurisprudent). As a result, the Islamic judicial system in Shia jurisprudence offers a comprehensive model of judicial governance that is based on leadership, rationality, and accountability, institutionalizing justice in its actions, structure, and decisions.</p> <p>این پژوهش با هدف تبیین فقهی و ولاییِ تاکتیک هشت&zwnj;گانه&zwnj;ی سیاست&zwnj;گذاری و تصمیم&zwnj;گیری قضایی در نظام اسلامی، به تحلیل تطبیقی مبانی عدالت در فقه امامیه پرداخته است. نتایج نشان می&zwnj;دهد که عدالت در نگاه امامیه، نه صرفاً یک حکم اخلاقی بلکه ساختاری ولایی است که هم محتوا و هم شکل دادرسی را دربرمی&zwnj;گیرد. بر پایه&zwnj;ی قواعد فقهی چون <em>نفی عسر و حرج، نفی سبیل، لاضرر، تقدیم الأهمّ على المهمّ</em> و <em>وجوب القضاء</em>، هر یک از این تاکتیک&zwnj;ها دارای وجوب شرعی و حکمت اجتماعی است. پژوهش حاضر بیان می&zwnj;کند که پذیرش دعاوی مشروع، استفاده از روش&zwnj;های جایگزین حل اختلاف، استقلال قوه&zwnj;ی قضاییه، سادگی و سرعت در رسیدگی، رعایت تناسب حکم با موضوع، عدالت شکلی، تناسب دقت با اهمیت پرونده و شفافیت نهادی، ارکان عدالت پایدار در نظام قضایی اسلام را تشکیل می&zwnj;دهند. همچنین نشان داده شده است که استثنائات ناشی از مصالح عمومی یا ضرورت محرمانگی، تنها در چارچوب نظارت ولیّ فقیه مشروعیت دارند. در نتیجه، نظام دادرسی اسلامی در فقه امامیه الگویی جامع از <em>حکمرانی قضایی ولایی، عقلانی و پاسخ&zwnj;گو</em> ارائه می&zwnj;دهد که عدالت را در رفتار، ساختار و تصمیمات نهادینه می&zwnj;سازد.</p> http://aujsas.ir/ar/Article/Download/52354