مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه علمی قضانامه 2 4 2025 12 5 Examining the Principle of Speed in Urgent Litigation in Light of a Critical Analytical Review of Article 313 of the Civil Procedure Code and Its Practical Challenges بررسی اصل سرعت در دادرسی فوری در پرتو تحلیلی انتقادی نسبت به ماده ۳۱۳ قانون آیین دادرسی مدنی و چالش‌های عملی آن 57 68 fa عرفان موسی زاده دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری سید نیما نوروزی حوزه علمیه قم و دانشگاه جامعه المصطفی 2024 3 26 <p>Article 313 of the 1979 Civil Procedure Code is one of the key provisions in the realm of provisional orders. It allows requests to be submitted either in writing or orally, introducing flexibility into Iran&rsquo;s judicial system. The primary philosophy behind this article is to provide immediate protection of individuals' rights in situations where delays in litigation could result in the loss of rights or irreparable damage. According to this provision, an oral request is only valid if it is documented in the court&rsquo;s minutes and signed by the petitioner, which grants it official status and legal validity. This article, through a descriptive-analytical approach, reviews and analyzes the text of Article 313, comparing written and oral requests, and highlights the advantages and limitations of each. Furthermore, using judicial sessions and practical court procedures, it critiques challenges such as the disagreement over the necessity of filing a petition, the ambiguous boundary between securing a claim and provisional orders, and the potential misuse of oral requests. The findings suggest that while Article 313 is an effective tool for achieving prompt justice, its implementation without clear guidelines could lead to inconsistent rulings. The study concludes with the recommendation to develop executive guidelines, explicitly distinguish similar institutions, and design standardized forms to enhance the effectiveness and consistency of the judicial process while preserving the supportive philosophy of provisional orders.</p> <p>ماده ۳۱۳ قانون آیین دادرسی مدنی ۱۳۷۹ از جمله مقررات مهم در حوزه دستور موقت به شمار می&zwnj;آید که با پیش&zwnj;بینی امکان تقدیم درخواست به دو صورت کتبی و شفاهی، انعطاف خاصی را در نظام دادرسی ایران ایجاد کرده است. فلسفه اصلی این ماده، تأمین فوری حقوق اشخاص در شرایطی است که تأخیر در رسیدگی می&zwnj;تواند به تضییع حق یا ورود خسارت جبران&zwnj;ناپذیر منجر شود. بر اساس این ماده، درخواست شفاهی تنها در صورتی معتبر خواهد بود که در صورت&zwnj;جلسه دادگاه ثبت و به امضای متقاضی برسد، امری که به آن ارزش سند رسمی می&zwnj;بخشد و قابلیت استناد حقوقی ایجاد می&zwnj;کند. این مقاله ضمن بررسی مفهوم&zwnj;شناسی و تحلیل متن ماده ۳۱۳، به مقایسه درخواست کتبی و شفاهی پرداخته و مزایا و محدودیت&zwnj;های هر یک را تبیین کرده است. همچنین با بهره&zwnj;گیری از نشست&zwnj;های قضایی و رویه عملی دادگاه&zwnj;ها، چالش&zwnj;هایی همچون اختلاف نظر در لزوم تقدیم دادخواست، مرز مبهم میان تأمین خواسته و دستور موقت، و احتمال سوءاستفاده از درخواست شفاهی مورد نقد قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان می&zwnj;دهد که هرچند ماده ۳۱۳ ابزاری مؤثر برای تحقق عدالت فوری است، اما اجرای آن بدون ضوابط روشن می&zwnj;تواند موجب تشتت آرا شود. در پایان، پیشنهاد شده است که با تدوین دستورالعمل&zwnj;های اجرایی، تمایز صریح میان نهادهای مشابه، و طراحی فرم&zwnj;های استاندارد، ضمن حفظ فلسفه حمایتی دستور موقت، کارآمدی و انسجام رویه قضایی نیز ارتقا یابد.</p> http://aujsas.ir/ar/Article/Download/52352