مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری دو فصلنامه فلسفه تربیت 2538-2802 2 10 2025 10 4 Examining the Concept of Child Agency Within Two Frameworks: "Child as a Social Actor" and the "Theory of the Agentic Human" and Its Educational Implications for Early Childhood Educators بررسی مفهوم عاملیت کودک در بستر دو رویکرد کودک به مثابه کنشگر اجتماعی و نظریه انسان عامل و اشارات تربیتی آن برای مربیان اوان کودکی 6 29 10.61882/pesi.48606.2.10.6 fa معصومه کیانی دانشگاه بوعلی سینا 2024 11 21 <p style="text-align: left;">This study explores the concept of child agency, with a particular focus on the preschool stage, through the lenses of two perspectives: the child as a social actor and the theory of  human agency. It further draws out educational implications for early childhood educators. The research employs descriptive, analytical, and inferential methods. Traditional adult-centered perspectives regarded the child as incomplete, passive, and incapable of playing a meaningful role in shaping his or her own life. In contrast, recent approaches—especially in sociology—have emphasized the child as a social agent. Each perspective implies a distinct educational stance. Traditional pedagogy involves one-sided shaping, while the child-as-social-actor approach emphasizes mutual interaction. The theory of the acting human being, however, regards early childhood education as preparation for the realization of agency. Educators should therefore foster children’s awareness of consequences (cognitive dimension), support the transformation of impulses into informed inclinations (affective dimension), and gradually enhance self-control and responsible choice-making (volitional dimension). </p> <p>هدف پژوهش حاضر، بررسی مفهوم عاملیت کودک به ویژه در دوره پیش&zwnj;دبستان در بستر دو رویکرد کودک به مثابه کنشگر اجتماعی و نظریه انسان عامل و استنتاج اشارات تربیتی آن برای مربیان اوان کودکی است. در این بررسی، از روش&zwnj;های پژوهشی توصیف، تحلیل و استنتاج استفاده شده است. در دیدگاه&zwnj;های سنتیِ بزرگسال&zwnj;محور، کودک به منزله موجودی فاقد ویژگی&zwnj;های بزرگسالان و به صورتی کاملا منفعل در نظر گرفته می&zwnj;شد. در تقابل با این رویکرد، برخی دیدگاه&zwnj;های نوظهور، به ویژه در جامعه شناسی، گامی بلند برداشته و از کودک همچون «فاعلی اجتماعی» و دارای «عاملیت» سخن به میان آورده&zwnj;اند. هر یک از این دیدگاه&zwnj;ها بر مبانی متفاوتی استوارند و پیامدهای متفاوتی را در فرایند تعلیم و تربیت و نحوه ارتباط با کودک را رقم می&zwnj;زنند. در حالی که تربیت در دیدگاه سنتی، نوعی شکل&zwnj;دهی یک جانبه است، در رویکرد کودک کنشگر، به صورت تعامل جلوه&zwnj;گر می شود. اما از منظر رویکرد انسان عامل، ارتباط متقابل مربی و کودک را هنوز نمی&zwnj;توان مصداق تعامل دانست، با این حال، تربیت دوران کودکی به منزله تمهید برای تحقق عاملیت مطلوب نگریسته می&zwnj;شود. بر این اساس، باید اجازه داد شناخت فرد از نتایج فعالیت&zwnj;هایش گسترش یابد (بعد شناختی) و فعالیت&zwnj;هایش از حالت سائقی و غریزی اولیه به صورت گرایش&zwnj;های مبتنی بر شناخت&zwnj;های نوظهور تکامل یابد (بعد گرایشی) و در عین حال، کنترل و تسلط او بر گرایش&zwnj;هایش پیوسته افزایش یابد (بعد انتخابگری).   </p>

http://pesi.saminatech.ir/ar/Article/Download/48606