مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری خردنامه صدرا 1560-0874 26 3 2021 6 15 Place of Intellect in Shaykh al-Mufīd’s Kalāmī Thoughts with an Emphasis on a Critical Analysis of Existing Views جايگاه عقل در انديشة كلامي شيخ مفيد؛ با تأكيد بر بررسي و نقد ديدگاههاي موجود 39 50 fa نفيسه اهل‌سرمدي دانشگاه اصفهان 2020 10 17 The value of reason and rational perceptions is indisputably obvious in Shaykh al-Mufīd’s view. However, it is his view of the authority of reason which is to some extent debatable. His statement as to “reason requires to give an ear to knowledge and its consequences” has given rise to some debates. Commentators have interpreted such statements of Shaykh al-Mufīd in different ways, which can be classified into two categories with the second one consisting of two approaches by itself. It is worth noting that both of them are inconsistent with a part of Shaykh al-Mufīd’s ideas. Based on a critical analysis of existing views, the author believes that theory and practice are separate from each other. In other words, it seems that, Shaykh al-Mufīd believes in the independent authority of reason in practice; however, he has different theoretical views, and one cannot find any idea regarding the authority of autonomous reason which has not been challenged. This paper discusses the problem of reason and a number of related issues such as the definition, function, authority of reason, and the relationship between reason and revelation. اعتبار عقل و ادراكات عقلي در نظر شيخ مفيد، محرز است و جاي هيچگونه مناقشه‌يي ندارد. بحث در مورد حجيت يا عدم‌حجيت عقل استقلالي از ديدگاه اوست. عبارت وي مبني بر اينكه «عقل در دانش و نتايجش محتاج سمع است»، محل نزاع آراء شده است. شارحان از اينگونه عبارات شيخ‌مفيد برداشتهاي مختلفي داشته‌اند و ميتوان آنها را ذيل دو ديدگاه دسته‌بندي نمود كه ديدگاه دوم خود مشتمل بر دو رويكرد است. نكته قابل ذكر اينست كه هر دو ديدگاه با بخشي از عبارات شيخ‌مفيد ناسازگار است. نگارنده پس از بررسي و نقد ديدگاههاي موجود، قائل به جدايي مقام نظر و عمل است. بدين معنا كه بنظر ميرسد هرچند شيخ‌مفيد در مشي علمي خود معتقد به حجيت استقلالي عقل است، ولي در مقام نظر، اقوالش متفاوت است و نميتوان نظري بدون مناقشه را در آثار او در باب حجيت يا عدم‌حجيت عقل خودبنياد مشاهده كرد. عقل و مسائل پيراموني آن از جمله تعريف، كاركردها و حجيت عقل و همچنين رابطة عقل و وحي، از ديگر مباحث مطرح شده در اين نوشتار است. http://kherad.mullasadra.org/ar/Article/Download/24094