تحلیل احادیث معرفت به حقّ امام
الموضوعات : کلام اسلامی
1 - دانشآموخته سطح چهار مرکز امام شناسی حوزه علمیه قم – مدیرگروه روششناسی پژوهشکده امامت حوزه علمیه قم
الکلمات المفتاحية: امامت, حقوق اهلبیت, معرفت به حق امام, آثار معرفت به حق امام, پیامدهای غفلت از حق امام.,
ملخص المقالة :
خداوند متعال مجموعهای از حقوق را برای اهلبیت علیهمالسلام مقرر فرموده است که شناخت و رعایت آنها از ضروریات دین برشمرده میشود. روشن است که رعایت این حقوق در گرو آگاهی به آنهاست که در روایات با عنوان «معرفت به حق امام» مطرح شده و از الزامات اساسی در مراتب معرفت امام بهشمار میآید. این پژوهش، به روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع حدیثی، تفسیری و تاریخی، اوصاف، ضرورت، کارکرد و پیامدهای عدم آن را بررسی نموده است. نتایج نشان از آن دارد که امامان معصوم علیهمالسلام بر اهمیت این معرفت تأکید فرموده و آن را بزرگترین واجب الهی و شرط قبولی اعمال دانستهاند. همچنین، معرفت به حق امام دارای اوصافی همچون: قلبی بودن، متقابل بودن حقوق امام و امت، و استیفاپذیری آن تنها از سوی خداوند است. کارکردشناسی نشان از آن دارد که این نوع از معرفت به تقویت ایمان، افزایش حسنات، ایجاد آرامش درونی، معنویتافزایی و انسجام اجتماعی میانجامد. در مقابل، غفلت از آن به محرومیت از رحمت الهی و ضعف در اعمال عبادی منجر میگردد. این پژوهش با بهرهگیری از روایات معتبر و تحلیل آنها، تلاش نموده تا اهمیت معرفت به حق امام را بهعنوان یکی از ارکان هدایت الهی و تقرب به خداوند روشن سازد و تأثیر آن را بر زندگی فردی و اجتماعی تبیین نماید.
قرآن کریم
نهجالبلاغه
ابن شاذان، محمد بن احمد، (1407ق)، مائة منقبة من مناقب أمير المؤمنين علي بن ابی طالب و الأئمة من ولده عليهم السلام من طریق العامة، ایران - قم: مدرسة الإمام المهدي (علیهالسلام).
ابن فارس، احمد بن فارس، (1404)، معجم مقاییس اللغة، ایران - قم: دار إحیاء الکتب العربیة | مکتب الإعلام الإسلامي. مرکز النشر.
ابنبابویه، محمد بن علی، (1376ق)، أمالی شیخ صدوق، ترجمهی محمدباقر کمرهای، کتابچی.
---، (1398ق)، التوحيد، هاشم حسینی طهرانی، قم: جماعة المدرسين في الحوزة العلمیة بقم. مؤسسة النشر الإسلامي.
---، (1406ق)، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ایران - قم: دار الشريف الرضي للنشر.
---، (1385ق)، علل الشرائع، قم: المکتبة الحيدرية | مکتبة الداوري.
---، (1378ق)، عيون أخبار الرضا عليه السلام، مهدی لاجوردی، تهران: جهان.
---، (1403ق)، معاني الأخبار، علیاکبر غفاری، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم. دفتر انتشارات اسلامی.
---، (1413ق)، من لا يحضره الفقيه، علیاکبر غفاری و علیاکبر غفاری، قم - ایران: جماعة المدرسين في الحوزة العلمیة بقم. مؤسسة النشر الإسلامي.
ابنشعبه، حسن بن علی، (1404ق)، تحف العقول عن آل الرسول صلی الله علیهم، ایران - قم: جامعه مدرسين،.
ابنشهرآشوب، محمد بن علی، (1379ق)، مناقب آل أبي طالب عليهم السلام، قم - ایران: علامه.
ابنقولویه، جعفر بن محمد، (1356ق)، كامل الزيارات، عبدالحسین امینی، نجف اشرف - عراق: دار المرتضوية.
ازهری، محمد بن احمد، (1421ق)، تهذیب اللغة، لبنان - بیروت: دار إحياء التراث العربي.
برقی، احمد بن محمد، (1371ق)، المحاسن، دار الکتب الإسلامیة.
جلیلی، نعمت الله؛ غلامعلی، مهدی؛ و محمودی، ضیاءالدین، (1423ق)، الأصول الستة عشر، قم - ایران: مؤسسه علمی فرهنگی دار الحديث. سازمان چاپ و نشر.
جوهری، اسماعیل بن حماد، (1404ق)، الصحاح، لبنان - بیروت: دار العلم للملايين.
حسن بن علی (علیهالسلام)، امام یازدهم، (1409ق)، تفسیر منسوب به امام حسن عسگری علیهالسلام، ایران - قم: مدرسة الإمام المهدي عجل الله تعالى فرجه الشريف.
حسینی، سید محمد حسین، (۱۳۸۲ق)، فرهنگ لغات و اصطلاحات فقهی، ایران - تهران: سروش.
دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، (۱۳۶۴ق)، درآمدی بر حقوق اسلامی، ایران - قم: دفتر انتشارات اسلامی.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (1412ق)، مفردات ألفاظ القرآن، لبنان - بیروت: دار الشامیة | دار القلم.
زبیدی، سید مرتضی حسینی، (1414ق)، تاج العروس من جواهر القاموس، لبنان - بیروت: دار الفکر.
سلیم بن قیس هلالی، (1405ق)، اسرار آل محمد عليهم السلام، ترجمهی اسماعیل انصاری زنجانی خوئینی، ایران - قم: نشر الهادی.
صفار، محمد بن حسن، (ق1404)، بصائر الدرجات في فضائل آل محمّد صلّى الله عليهم، قم - ایران: مکتبة آیة الله العظمی المرعشي النجفي (ره)، چاپ دوم.
طبرسی، احمد بن علی، (1403ق)، الاحتجاج، ایران - مشهد مقدس: نشر المرتضی.
طریحی، فخرالدین بن محمد، (1375ق)، مجمع البحرين، احمد حسینی اشکوری، ایران - تهران: مکتبة المرتضوية.
طوسی، محمد بن حسن، (1414ق)، الأمالي، بنیاد بعثت. واحد تحقیقات اسلامی، قم: دار الثقافة.
---، (1407ق)، تهذيب الأحكام، علی آخوندی، محمد آخوندی، و حسن خرسان، تهران - ایران: دار الکتب الإسلامیة، مطبعة النعمان، دار صعب.
عسکری، حسن بن عبد الله، (1400ق)، الفروق فی اللغة، لجنة إحیاء التراث العربی، لبنان - بیروت: دار الآفاق الجديدة.
عیاشی، محمد بن مسعود، (1380ق)، تفسير العيّاشي، 2 ج. تهران - ایران: مکتبة العلمية الاسلامية.
فراهیدی، خلیل بن احمد، (1409ق)، العین، قم - ایران: مؤسسة دار الهجرة.
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، (1414ق)، القاموس المحیط، لبنان - بیروت: دار الکتب العلمية.
فیومی، احمد بن محمد، (1414ق)، المصباح المنیر في غریب الشرح الکبیر للرافعي، ایران - قم: مؤسسة دار الهجرة.
کشی، محمد بن عمر، (1409ق)، اختیار معرفة الرجال، محمد بن حسن طوسی و حسن مصطفوی، ایران - مشهد مقدس: دانشگاه مشهد. دانشکده الهیات و معارف اسلامی. مرکز تحقیقات و مطالعات.
کلینی، محمد بن یعقوب، (1407ق)، الکافي، 8 ج. تهران - ایران: دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم.
مصطفوى، حسن، (1368ق)، التحقيق في كلمات القرآن الكريم، تهران - ایران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، چاپ اول،.
مفید، محمد بن محمد، (1413ج)، الأمالي، حسین استادولی و علیاکبر غفاری، ایران - قم: كنگره شيخ مفيد.
---، (1413ب)، الإختصاص، علیاکبر غفاری و محمود موسوی زرندی، قم - ایران: جماعة المدرسين في الحوزة العلمیة بقم. مؤسسة النشر الإسلامي.
---، (1413الف)، الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد، ایران - قم: كنگره شيخ مفيد.