تحلیل مبانی معرفتی نظریه تحسین و تقبیح عقلی در ساختار سازی مبانی استنباط حقوق اسلامی
الموضوعات : کلام اسلامی
1 - گروه حقوق، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران
الکلمات المفتاحية: حسن وقبح, کلام, اصول فقه, تکلیف مالا یطاق, عدل الهی.,
ملخص المقالة :
یکی ازموضوعات کلامی مهم در تاریخ اندیشه بشری، تحسین وتقبیح اشیاء بوده است، به همین جهت دو مکتب عدلیه و اشاعره در این باره بمنازعه پرداختند؛که آیا امور واشیاء پیش از آن که محکوم به حکم الهی شوند، ذاتا متصف به حسن وقبح بوده اند؟ یا این که، امر شارع است،که صفت خوبی وبدی را به آن ها می بخشد؟این مقاله ، به روش توصیفی وتحلیلی، به بررسی مبانی نظریه ی ذاتی بودن ،چنین ادراکی پرداخته وآثار آن را در اصول فقه تبیین کرده است، و به این نتایج دست یافته است که ، این نظریه درمبانی استنباط فقه و حقوق اسلام ، علاوه بر مبحث حجیت منابع فقهی چون کتاب وسنت ،در مسایلی چون؛ قاعده ی ملازمه ، مبادی عمومی فقه واصول، همانند؛ قبیح بودن تکلیف مالا یطاق، تبعیت احکام از مصالح و مفاسد نفس الامری ، و قبح عقاب بلابیان و... نقش بنیادی داشته ومبنا و مستند بسیاری از احکام فقهی واقع شده است.
استر آبادی، محمدامین، (1429 ق)، "الفوائه المدنیه"، دارالنشر لاهل البیت (ع)، قم، چاپ اول
اشعری، ابوالحسن، (1362 ش) "مقالات الاسلامین و اختلاف المصلین"، مترجم: محسن مویدی، امیرکبیر، تهران، چاپ اول
اصفهانی، محمدحسین، (1374 ش)، "نهایة الدرایة فی شرح الکفایة"، مترجم: صادق لاریجانی (مجله نقد و نظر)
انصاری، مرتضی، (بی تا)، " مطارح الانظار"، آل البیت، قم، چاپ اول.
بغدادی، عبدالقاهر، (1367ش) "الفرق بین الفرق" مترجم: محمدجواد مشکور، کتابفروشی اشراقی، تهران، چاپ چهارم
جعفری لنگرودی، محمدجعفر، (1382ش)، "مکتب های حقوقی در حقوق اسلام"، کتابخانه گنج دانش، تهران، چاپ سوم
خراسانی، ملا محمد کاظم، (1374ش)، "فوائد الاصول"، ترجمه: صادق لاریجانی، جمله نقد و نظر
زرکشی، فاضل محمدبن بهادر، (1417)، "البحر المحیط"، وزارت اوقاف و شئونات اسلامی کویت، چاپ اول
سید مرتضی، علم الهدی، (1411 ق)، "الذخیرهٌ فی علم الکلام"، تحقیق: سید احمد حسینی، نشر اسلامی، قم، چاپ اول.
----------------- (1363ش)، الذریعه الی اصول الشریعه، تحقیق: ابوالقاسم گرجی، تهران، دانشگاه تهران، چاپ اول.
شهید ثانی، زین الدین بن علی، (1428ق)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه جلد دوم، تحقیق مجمع الفکر الاسلامی، قم ظهور، چاپ چهارم.
شیخ بهایی، محمد بن حسین، زبده الاصول، محقق: کریم فارس حسون، قم، مرصاد، چاپ اول.
شیخ بوعمران، (1382 هـ..ش)، "مساله اختیار در تفکر اسلامی و پاسخ معتزله به آن"، مترجم: اسماعیل سعادت، هرمس، تهران، چاپ اول
شیخ طوسی، محمد بن حسن، (1362)، "تمهید الاصول"، تصحیح عبدالحسین مشکوة الدینی، تهران، بی نا، چاپ اول.
شيخ طوسي، جعفر بن محمد بن الحسن طوسي، «عدة الاصول »، 1376ش، قم، بی نا. چاپ اول.
شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان، (1993 م)، النکت الاعتقادیه، تحقیق: عصام عبد السید، بیروت، دار المفید، چاپ دوم.
صفایی، سید احمد، (1374)، "علم کلام"، دانشگاه تهران، تهران، چاپ ششم.
خواجه نصير الدين طوسي، « كشف المراد » شرح از: علامه حلي، مترجم ابوالحسن شعراني، تهران، كتاب فروشي اسلاميه، 1398هـ. چاپ دوم.
عراقی، محمود ابن جعفر، به کوشش شیخ کاظم رشتی، چاپ سنگی 1350، قوامع الفضول عن وجوه حقایق الاصول، تهران، بی نا.
علامه حلّی، جمال الدین الحسن بن یوسف، (1382 ش)، "کشف المرادا فی شرح تجریه الاعتقاد"، قم، موسسه امام صادق، چاپ اول
علامه حلّی، جمال الدین الحسن بن یوسف، (1407 هـ.ق)، "کشف المراد"، تحقیق: حسن حسن زاده آملی، موسسه النشر الاسلامی، قم، چاپ اول
---------------------------، (1308 ق)، تهذیب الوصول الی علم الاصول، تهران، مطبعه دارالخلافه،
فاضل تونی، (1412 هـ..ق)، "الوافیه فی الصول الفقه"، تحقیق: سید حسین رضوی کشمیری، اسماعیلیان، قم، چاپ اول
فیض، علیرضا، (1382ش)، «ویژگیهای اجتهاد و فقه پویا»، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ اول.
-----------(1371ش). مبادی فقه واصول، تهران، دانشگاه تهران، چاپ پنجم.
گرجی، ابوالقاسم، (1385 ش)، ادوار اصول فقه، تهران، نشر میزان، چاپ اول.
لاهيجي، ملا عبدالرزاق، «سرمايه ايمان»، تهران، الزهراء، تصيح، صادق لاريجاني، 1362.
محقق حلی، جعفر بن حسن، (1403ق).، معارج الاصول، قم، موسسه آل البیت، ع، چاپ اول.
مشکینی، علی، (1371ش)، اصطلاحات الاصول ومعظم ابحاثها، قم نشر هادی، چاپ پنجم.
مظفر، محمد حسن، (1422ق)، دلایل الصدق لنهج الحق، قم، موسسه آ ل البیت، چاپ اول.
مظفر، محمد رضا، اصول فقه جلد اول، (1376ش)، ترجمه: علیرضا هدایی، تهران، حکمت، چاپ دوم.
-------------------جلد دوم، (1369 ش)، ----------------------------------
مطهری، مرتضی، (1390 ش)، "مجموعه آثار استاد شهید مطهری جلد 6"، صدرا، تهران، چاپ شانزدهم