تحلیل انتقادی گفتمان پاناسلامیسم سیاسی در اندیشۀ «مولانا محمد برکتالله بوپالی» (هندوستانی) در کتاب «خلافت» (چاپ 1924 میلادی)
الموضوعات : پژوهش سیاست نظری
محمد محمدزاده ویژه
1
,
مازیار مظفری فلارتی
2
,
حشمت السادات معینی فر
3
,
حمیده مولائی فرسنگی
4
1 - دانشجوی دکتری مطالعات هند، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران، ایران
2 - استادیار گروه مطالعات جنوب و شرق آسیا و اقیانوسیه، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران، ایران
3 - دانشیار گروه مطالعات جنوب و شرق آسیا و اقیانوسیه، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران، ایران
4 - دانشیار گروه مطالعات جنوب و شرق آسیا و اقیانوسیه، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: اسلامگرایی فراملی, پاناسلامیسم, خلافت, رویکرد گفتمان تاریخی و محمد برکتالله. ,
ملخص المقالة :
از منظر تاریخپژوهان، جنگ جهانی اول، نقطه عطفی در تحولات سیاسی-اجتماعی غرب آسیا محسوب میشود. سقوط حکومت عثمانی، شکلگیری دولت- ملتهای سکولار و تضعیف نهاد خلافت، از مهمترین پیامدهای این جنگ ارزیابی شده است. برخی از اسلامگرایان از جمله محمد برکتالله، فروپاشی خلافت عثمانی را خطری جدی برای انسجام امت اسلامی دانسته و بر ضرورت بازاندیشی در مفهوم خلافت تأکید داشتند. پس از انحلال خلافت، برکتالله با طرح ایده «جمهوری خلافت» کوشید تا الگویی نوین برای سازماندهی امت اسلامی در برابر دولت- ملتهای سکولار و امپریالیسم جهانی ارائه دهد. فرضیۀ محوری این پژوهش آن است که مفهوم جمهوری خلافت، مهمترین مؤلفۀ وحدتآفرین در گفتمان پاناسلامیسم برکتالله است. این مقاله با بهرهگیری از رویکرد گفتمان تاریخی «روث ووداک»، کتاب «خلافت» برکتالله را تحلیل کرده و کوشیده به پرسشهای زیر پاسخ دهد: «چگونه برکتالله از نهاد خلافت برای تحکیم اتحاد اسلامی استفاده کرده است؟» و «برکتالله چگونه مفاهیمی مانند کمونیسم معنوی، اتحاد اسلامی و دولت سکولار را در راستای تحقق اهداف پاناسلامیسم توجیه کرده است؟». یافتههای پژوهش نشان میدهد که اندیشه برکتالله دارای دو بعد نظری و عملی است. در بعد عملی، او با ادغام ابعاد معنوی و مادی (مالی) خلافت، راهحلی برای عبور از بحران فروپاشی خلافت ارائه کرده و سه مؤلفه معنویت فردی، اقتصاد کمونیستی و دولت سکولار را در ترکیبی ناهمگون و بدون چارچوب، اما با هدف اتحاد مسلمانان پیشنهاد کرده است. در بعد نظری، گفتمان پاناسلامیستی او بر بازتعریف خلافت استوار است؛ بازتعریفی که خلافت را نه صرفاً نهادی سنتی، بلکه الگویی برای سازماندهی امت اسلامی و مقاومت در برابر ساختار امپریالیسم جهانی معرفی میکند.
Alam, I. (2021). Book review: Syed Ejaz Hussain & Sanjay Garg (eds.), Alternative Arguments: Essays in Honour of Surendra Gopal. Studies in People’s History, 8(2), 266.
https://doi.org/10.1177/23484489211040972. .
Alrianingrum, S., & Liana, C. (2018) Salt briquette: The form of salt monopoly in Madura, 1883–1911. Journal of Physics: Conference Series, 953(1), 012181. https://doi.org/10.1088/1742-6596/953/1/012181. .
Ansari, H. (2014) Maulana Barkatullah Bhopali’s transnationalism: Pan Islamism, colonialism, and radical politics. In Transnational Islam in Interwar Europe: Muslim Activists and Thinkers (pp. 181–209). New York, NY: Palgrave Macmillan US. .
https://doi.org/10.1057/9781137387042_8 . .
Avram, C., & Gavrilă Ciobotea, I. L. (2023) Communism: Doctrine, evolution, political practices. Anuarul Institutului de Cercetări Socio Umane „CS Nicolăescu Plopșor”, 24, 187–198.
https://doi.org/10.59277/csnpissh.2023.14.
Aydın, C. (2006) Beyond civilization: Pan Islamism, Pan Asianism and the revolt against the West. Journal of Modern European History, 4(2), 204–223.
https://doi.org/10.17104/1611-8944_2006_2_204
Bains, S. K. (Ed.). (2013) Interpreting Ghadar: Echoes of voices past: Ghadar Centennial Conference Proceedings, October 2013. Centre for Indo Canadian Studies, University of the Fraser Valley.
https://doi.org/10.5403/oregonhistq.114.4.0518 .
Barakatullah, M. (1970) The Khilafat [In Urdu]. Pakistan: Society for Pakistan Studies.
Bassi, G. (2019) Words of power, the power of words: The twentieth century communist discourse in international perspective (Vol. 6). EUT.
https://doi.org/10.4324/9780367854447-13 .
Belmekki, B. (2007) The impact of British rule on the Indian Muslim community in the nineteenth century. Revista de Filología Inglesa, (28), 27–46. https://doi.org/10.1163/22138617-12340266 Bilal Emre, B. (2009) The British threat to the Ottoman presence in the Persian Gulf during the era of Abdülhamid II and the responses towards it (Master’s thesis, Middle East Technical University) .
Blommaert, J., & Bulcaen, C. (2000). Critical discourse analysis. Annual Review of Anthropology, 29(1), 447–466. https://doi.org/10.1146/annurev.anthro.29.1.447 .
Cesari, J. (2021) Political Islam: More than Islamism. Religions, 12(5), 299. https://doi.org/10.3390/rel12050299 .
Fortna, B. C., Katsikas, S., Kamouzis, D., & Konortas, P. (Eds.). (2013). State nationalisms in the Ottoman Empire, Greece and Turkey: Orthodox and Muslims, 1830–1945 (Vol. 17). London, UK: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203096901 .
Gupta, V., & Guptā, M. (1999) A dictionary of freedom fighters. Radha Publications, New Delhi. ISBN: 9788174871558 .
Islam, A. (2021) Pan Islamic international cooperation and anticolonialism: South Asia, Turkey, and Southeast Asia. Hamdard Islamicus, 44(1). (9-28). https://doi.org/10.57144/hi.v44i1.193 .
Islam, M. (2012) Rethinking the Muslim question in post colonial India. Social Scientist, 40(7/8), 61–84.
http://www.jstor.org/stable/23338859.
Kacowicz, A. M. (1998) Regionalization, globalization and nationalism: Convergent, divergent, or overlapping. Alternatives: Global, Local, Political, 24(4), 527–556. Working Paper No. 262, Helen Kellogg Institute for International Studies.
https://doi.org/10.1177/030437549902400405.
Karpat, K. H. (1972) The transformation of the Ottoman state, 1789–1908. International Journal of Middle East Studies, 3(3), 243–281.
https://doi.org/10.1017/s0020743800025010 .
Kay, S. (2020) Arabia Infelix: Britain, Sharif Hussein and the lost opportunities of Anglo Arab relations, 1916–1924 (Master’s thesis, San Diego State University).
Keyvanoğlu, M. C. (2015) Shifting alliances in Europe from the Congress of Vienna (1815) to the Congress of Berlin (1878), (Master’s thesis). Middle East Technical University, Graduate School of Social Sciences.
Khalid, A. (2013) Pan Islamism in practice: The rhetoric of Muslim unity and its uses. In E. Özdalga (Ed.), Late Ottoman Society (pp. 201–224). London, UK: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203481387-15.
Khan, S. O. (2007) The “Caliphate question”: British views and policy toward pan Islamic politics and the end of the Ottoman caliphate. American Journal of Islam and Society, 24(4), 1–25.
https://doi.org/10.35632/ajis.v24i4.427 .
Kirillina, S. A., Safronova, A. L., & Orlov, V. V. (2022). Caliphate in the ideological dialogue of the Islamic world: The case of Pan Islamic Congress in Cairo (1926) RUDN Journal of World History, 14(1), 7–19.
https://doi.org/10.22363/2312-8127-2022-14-1-7-19 .
Landau, J. M. (2015) Pan Islam: History and politics. London, UK: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315680552 .
Livaoğlu Mengüç, H. (2019) The Egyptian response to the abolition of the caliphate: A press survey. Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi, 30, (109-133).
https://doi.org/10.9737/hist.2018.681 .
Madhusoodanan, S. (2009) The development of nationalism in the Indian case (Undergraduate honors thesis). University of South Florida, Tampa. Malik, S. U. D. (1966) Mutiny, revolution or Muslim rebellion?: British public reactions towards the Indian crisis of 1857. (PhD Thesis, McGill University, Canada).
Medhananda, S. (2020) Was Swami Vivekananda a Hindu supremacist? Revisiting a long standing debate. Religions, 11(7), 368. https://doi.org/10.3390/rel11070368 .
Norris, P., & Inglehart, R. F. (2012) Muslim integration into Western cultures: Between origins and destinations. Political Studies, 60(2), 228–251. https://doi.org/10.1111/j.1467-9248.2012.00951.x
O’Sullivan, M. (2018) Pan Islamic bonds and interest: Ottoman bonds, Red Crescent remittances and the limits of Indian Muslim capital, 1877–1924. The Indian Economic & Social History Review, 55(2), 183–220.
https://doi.org/10.1177/0019464618760453.
Özdalga, E. (Ed.). (2013) Late Ottoman society: The intellectual legacy. London, UK: Routledge.
https://doi.org/10.4324/9780203481387 .
Pankhurst, R. (2013) The inevitable caliphate?: A history of the struggle for global Islamic union, 1924 to the present. Oxford, UK: Oxford University Press.
Piscatori, J. (2005) Imagining pan Islam: Religious activism and political utopias. In Proceedings of the British Academy (Vol. 131, pp. 421–442). Oxford, UK: Oxford University Press.
https://doi.org/10.5871/bacad/9780197263518.003.0015.
Rajan, M. S. (1969) The impact of British rule in India. Journal of Contemporary History, 4(1), 89–102.
https://doi.org/10.1177/002200946900400106 .
Rakhmankulova, Z., Choriev, S., Yusupova, D., & Muminov, O. (2020) The historiography of the relations between Central Asian khanates and Ottoman Empire in the 19th and at the beginning of the 20th centuries. International Journal of Scientific and Technology Research, 9(2), 311–318.
Raul, A. K. (2013) Swami Vivekananda on India as a nation. IOSR Journal of Humanities and Social Science (IOSR-JHSS), Volume 9, Issue 3 (Mar.- Apr. 2013), PP 25-28.
https://doi.org/10.9790/0837-0932528 .
Razek, A. A. (2012) Islam and the foundations of political power. Edinburgh, UK: Edinburgh University Press.
https://doi.org/10.1111/rsr.12484.
Reisigl, M. (2017) The discourse historical approach. In J. Flowerdew & J. Richardson (Eds.), The Routledge Handbook of Critical Discourse Studies (pp. 44–59). London, UK: Routledge.
https://doi.org/10.4324/9781315739342-4.
Shamshad, M., & Rehman, A. (2021) Khilafat Movement in sub continent: A shade of pan Islamism. The Dialogue, 16(2), 87–98.
Siddiqui, S. (2022) Parallel lives or interconnected histories? Anagarika Dharmapala and Muhammad Barkatullah’s ‘world religioning’ in Japan. Modern Asian Studies, 56(4), 1329–1352.
https://doi.org/10.1017/s0026749x21000330 .
Siddiqui, S. (2019) Coupled internationalisms: Charting Muhammad Barkatullah's anti colonialism and pan Islamism. ReOrient, 5(1), 25–46.
.https://doi.org/10.13169/reorient.5.1.0025 .
Siddiqui, S. (2017) the career of muhammad barkatullah (1864-1927): from intellectual to anticolonial revolutionary. (Master Thises, University of North Carolina at Chapel Hill).
https://doi.org/10.17615/1wsz-2f56 .
Soleimani, K. (2016) Islam and competing nationalisms in the Middle East, 1876–1926 (p. 93). New York, NY: Palgrave Macmillan.
https://doi.org/10.1057/978-1-137-59940-7 .
Venkateswaran, Chaitanya (2024) Moderates, Radicals and the Making of Indian Anti-Colonial Narratives in Post-World War 1 America. American University. Educational resource. https://doi.org/10.57912/26039428 .
Verma, V. (2019). Modernity, colonial injustice and individual responsibility: A study of Gandhi and Ambedkar. In Gandhi and the Contemporary World (pp. 113-128). Routledge India.
https://doi.org/10.4324/9780367809447-8 .
Wodak, R. (2016) Suppression of the Nazi past, coded languages and discourses of silence: Applying the discourse historical approach to post war antisemitism in Austria. In The Holocaust in the Twenty First Century (pp. 211–234) London, UK: Routledge.
https://doi.org/10.4135/9780857028020.n4 .
Wodak, R. (2015) Critical discourse analysis, discourse historical approach. In The International Encyclopedia of Language and Social Interaction (Vol. 3). Lancaster University, UK.
https://doi.org/10.1002/9781118611463.wbielsi116 .
Wodak, R. (2012) Language, power and identity. Language Teaching, 45(2), 215–233.https://doi.org/10.1017/s0261444811000048 .
Wodak, R. (2001) The discourse historical approach. In Methods of Critical Discourse Analysis (Vol. 1, pp. 63–94). SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9780857028020.n4 .
Yıldızeli, F. B. (2018) A comparative analysis on Sultan Abdülhamid II and William, E Gladstone. Journal of History School, (316-336). http://dx.doi.org/10.14225/Joh1436.
Yılmaz, H. (2018) Caliphate redefined: The mystical turn in Ottoman political thought. Princeton, NJ: Princeton University Press.
https://doi.org/10.1017/s0034670518000451 .