ماهیت نظریة سیاسی: رویکردی تحلیلی
الموضوعات : پژوهش سیاست نظری
جواد حیدری
1
,
امید شفیعی قهفرخی
2
1 - استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
2 - استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: نظریة سیاسی, تامس نیگل, چشمانداز شخصی, چشم¬انداز غیرشخصی و تعارض درونی.,
ملخص المقالة :
این مقاله به واکاوی ماهیت نظریة سیاسی، دشواریهای تعریف آن و مسئلة محوری این حوزه میپردازد. پرسش اصلی این است که آیا میتوان چارچوبی جامع و متمایزکننده برای نظریة سیاسی ارائه کرد. فرضیه این است که تعریف نظریة سیاسی حول یک پرسش سازمانبخش، ما را از محدودیتهای رویکردهای مفهومی، نهادی و مسئلهمحور میرهاند و امکان درک سرچشمة مسائل نظریۀ سیاسی را فراهم میسازد. نویسندگان با تمایز میان مفاهیم سیاستپژوهی، ابعاد توصیفی و هنجاری، نظریة سیاسی را تبیین کرده، سه رویکرد یادشده را ارزیابی میکنند. سپس با بهرهگیری از دیدگاه تامس نیگل، پرسش سازمانبخشِ «ما چگونه باید زندگی کنیم؟» را به عنوان چارچوبی جامع و متمایزکننده برای نظریة سیاسی پیشنهاد میکنند. در ادامه، مقاله به تحلیل تعارض چشمانداز شخصی و غیر شخصی در هر فرد میپردازد که سرچشمة اصلی مسائل نظریة سیاسی است. از اینرو مشکل بنیادین، نه صرفاً نارسایی نهادها، بلکه فقدان الگویی است که بتواند این تعارض درونی را حل کند.
تقیلو، فرامرز (1396) «تحلیلی فرانظری از نسبت بعد تبیینی و هنجاری در نظریۀ سیاسی»، فصلنامه سیاست، دورۀ چهل¬وهفتم، شمارۀ 3، پاییز، صص 571-592.
doi:10.22059/JPQ.2017.139830.1006690.
خرمشاد، محمدباقر و محمداسماعیل نوذری (1397) «واکاوی تحول مفهومی فلسفه سیاسی بر اساس دو مؤلفه حقیقت و قدرت در اندیشه اشتراوس، آرنت و فوکو»، پژوهش سیاست نظری، شماره بیستوچهارم، پاییز و زمستان، صص 249-290.
سلطانی، اسحاق و دیگران (1399) «ماهیت نظریه در فلسفه سیاسی از منظر علامه طباطبایی»، جستارهای سیاسی معاصر، سال یازدهم، شماره اول، بهار، صص 53-79.
doi:10.30465/cps.2020.28592.2393.
شاکری، سید رضا (1385) «قدرت بهمثابه امنیت؛ بازخوانی نظریه سیاسی مدرن»، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال نهم، شماره چهارم، شماره مسلسل 34، زمستان، صص 737-757.
doi: 20.1001.1.17350727.1385.9.34.2.5.
------------- (1395) «اهمیت نظریه سیاسی در نسبت با علم سیاست: بررسی و نقد کتاب فهم نظریههای سیاسی»، پژوهشنامۀ انتقادی متون و برنامههای علوم انسانی، سال شانزدهم، شماره چهارم، مهر و آبان، صص 97-115.
شجاعیان، محمد (1402) «سعادت بشر و نظریه سیاسی در قرآن»، فصلنامه سیاست، دورۀ پنجاهوسوم، شمارۀ 3، پاییز، صص 499-518.
doi:10.22059/JPQ. 2024.322485.1007788.
-------------- (1396) «نظریۀ سیاسی و استلزامات ماهیت بشر»، فصلنامه سیاست، دورۀ چهلوهفتم، شمارۀ 4، زمستان، صص 929-948.
doi:10.22059/JPQ.2017.200942.1006743.
مصلح، پگاه (1398) «کاوشی در چهار رویکرد معاصر به «نظریۀ سیاسی»»، جستارهای سیاسی معاصر، سال دهم، شماره دوم، تابستان، صص 81-106.
doi: 10.30465/cps.2019.4347.
Ackerly, B. & Bajpai, R. (2017) “Comparative Political Thought”, In: Blau, A. (Ed.). Analytical political theory. Cambridge University Press.
https://doi.org/10.1017/9781316162576.
Berlin, I. (1998) The proper study of mankind: An anthology of essays. Farrar, Straus & Giroux.
---------- (2006) Political ideas in the romantic age: Their rise and influence on modern thought. Chatto & Windus.
Bevir, M. (Ed.). (2010) Encyclopedia of political theory. Sage.
https://doi.org/10.4135/9781412958660.
Blackburn, S. (2005) The Oxford dictionary of philosophy. Oxford University Press. DOI: 10.1093/acref/9780199541430.001.0001.
Cohen, G. A. (2011) On the currency of egalitarian justice, and other essays in political philosophy. Princeton University Press. DOI: 10.1086/293126.
Dworkin, R. (2011) Justice for hedgehogs. Harvard University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctvjf9vkt.
Floyd, J. (2017) Is political philosophy impossible?: Thoughts and behavior in normative political theory. Cambridge University Press. DOI: 10.15826/csp.2018.2.4.055.
Goodwin, B. (2014) Using political ideas. Wiley.
Gunnell, G. (1993) The descent of political theory: The genealogy of an American vocation. University of Chicago Press.
Methods and Practical Skills: Political Research (2025) Halperin and Heath Oxford University Press.
https://doi.org/10.1093/hepl/9780198820628.001.0001.
Held, D. (1991) Political theory today. Polity.
Knowles, D. (2001) Political philosophy. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203187883.
Kymlicka, W. (2001) Contemporary political philosophy: An introduction. Oxford University Press.
https://doi.org/10.1093/hepl/9780198782742.001.0001.
Leopold, D., & Stears, M. (Eds.) (2008) Political theory: Methods and approaches. Oxford University Press.
https://doi.org/10.1093/oso/9780199230082.001.0001.
Matravers, M. (2015) “Twentieth-century political philosophy”. In D. Moran (Ed.), The Routledge companion to twentieth century philosophy. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203879368.
McKinnon, C. et al (2019) Issues in Political Theory. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/hepl/9780198784067.001.0001.
Miller, D. (2003) Political philosophy: A very short introduction. Oxford University Press.
McAfee, N. & Howard, K. B. (2023) “Feminist political philosophy”, In Stanford Encyclopedia of Philosophy, at: http://plato.stanford.edu/entries/feminism-political/..
Nagel, T. (1986) The View from Nowhere. Oxford University Press.
---------- (1991) Equality and Partiality. Oxford University Press.
---------- (2005) “The Problem of Global Justice”, Philosophy & Public Affairs.
Vol. 33, No. 2, pp 113-147. https://doi.org/10.1111/j.1088-4963.2005.00027.x Nietzsche, F. (2011) On the genealogy of morality. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781139014977.
Nozick, R. (1974) Anarchy, state, and utopia. Basic Books.
Pettit, P. (1991) Contemporary political theory. Prentice Hall.
---------- (1997) Republicanism: A theory of freedom and government. Oxford University Press.
https://doi.org/10.1093/0198296428.001.0001.
Plamenatz, J. (1960) “The use of political theory”. Political Studies, 8 (1) (37-47). https://doi.org/10.1111/j.1467-9248.1960.tb01124.x.
Rawls, J. (1971) A theory of justice. Harvard University Press.
https://doi.org/10.2307/j.ctvjf9z6v.
---------- (2001) Justice as Fairness: A Restatement. Cambridge, MA: Harvard University Press.
https://doi.org/10.2307/j.ctv31xf5v0.
Scanlon, T. M. (2003) The difficulty of tolerance. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511615153.
Schumaker, P. (2008) From Ideologies to Public Philosophies. Wiley-Blackwell. Smith, A. (2005) The Wealth of Nations. Penguin Classics.
Strauss, L. (1988) What is political philosophy? and other studies. University of Chicago Press.
Swift, A. (2014) Political philosophy: A beginners’ guide for students and politicians. Polity.
Vincent, A. (2004) The nature of political theory. Oxford University Press. Walton & et al (2021) Introducing Political Philosophy: A Policy-Driven Approach. Oxford University Press. https://doi.org/10.1002/pam.22471.
Walzer, M. (1983) Spheres of justice: A defense of pluralism and equality. Basic Books.
White, S. K., & Moon, J. D. (Eds.). (2004) What is political theory?. Sage. https://doi.org/10.4135/9781446215425.
Williams, B. (2005) In the beginning was the deed: Realism and moralism in political argument. Princeton University Press.
DOI: 10.1515/9781400826735.
Wolin, S. (1960) Politics and vision: Political philosophy from the classic problems of the Greeks to the contemporary problems of the "organization man". Allen & Unwin. .