وضعیت و نقش طرحهای طبقهبندی اختلالهای روانی در بازنمایی دانش روانپزشکی و روانشناسی بالینی
الموضوعات : روانشناسی بالینی و آسیب شناسی روانی
1 - بخش روانشناسی بالینی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی و پژوهشکده تحول در علوم انسانی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
الکلمات المفتاحية: طبقهبندی, روانپزشکی, روانشناسی بالینی, اختلالهای روانی,
ملخص المقالة :
طرحهای طبقهبندی این امکان را فراهم میکنند تا پدیدهها و روابط کشف شده در دانش روانپزشکی و روانشناسی بالینی را در قالبی کاربردی بازنمایی کنیم. در این پژوهش، وضعیت طبقهبندی اختلالهای روانی در روانپزشکی و روانشناسی بالینی معاصر و نقش آن در حل مشکلات روانشناختی انسان معاصر با استفاده از روش پژوهش توصیفی- تحلیلی مورد بررسی قرار گرفت. ابزارهای مورد استفاده شامل استدلال، مقایسه، قیاس و تفسیر بود. دادهها شامل مقالات منتشرشده در حیطه موضوع بین سالهای 1919 تا 2025 بود. طبقهبندی روانپزشکی اختلالهای روانی هرچند به گسترش تحقیقات علمی در روانپزشکی و روانشناسی بالینی کمک شایانی کرده است و ازسوی جامعه جهانی از ابعاد مختلف مورد پذیرش قرار گرفته است، لزوماً در مقایسه با سایر طرحهای طبقهبندی از پتانسیل بالاتری برخوردار نیست و نقش آن در شناخت علل زیربنایی اختلالهای روانی و توصیف ساختارهای مرضی طبیعت انسان و جهتدهی به امر درمان بیماران دچار عارضههای روانی کمرنگ و وابسته به مدل پزشکی بوده است. بنابراین، بهمنظور پرداختن به ماهیت واقعی موضوعات مورد بررسی رشتههای روانپزشکی و روانشناسی بالینی، متناسب با تحولاتی که در چند قرن اخیر رخ داده است و برآوردن نیازهای درمانگران و افراد دارای مشکلات روانی نیاز به تغییر پارادیم فکری است که بر مبنای آن طبقهبندی اختلالهای روانی صورت میگیرد. یکی از طرحهای جایگزین تدوین طبقه بندی بر مبنای نظریههای رواندرمانی در حوزه روانشناسی بالینی است.
رضویه، اصغر. (1393). روشهای پژوهش در علوم رفتاری و تربیتی. شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز.
گودرزی، محمدعلی. (1402). دین اسلام و طبقهبندی اختلالهای روانشناختی. فصل پنجم کتاب مقدمهای بر روانشناسی دین تألیف ترخان و همکاران. تهران: انتشارات ارجمند.
دادستان.، پریرخ. (1403). روانشناسی مرضی تحولی. تهران: انتشارات سمت.
American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic And Statistical Manual of Mental Disorders: Fifth Edition Text Revision. Washington, DC: American Psychiatric Association Publishing.
Barnes, J. (1995). The Cambridge Companion to Aristotle. Cambridge: Cambridge University Press.
Anckarsäter, H. (2010). Beyond categorical diagnostics in psychiatry: scientific and medicolegal implications. International Journal of Law and Psychiatry, 33, 59-65.
Bakker, G. M. (2021). Psychotherapy Outcome Research: Implications of a New Clinical Taxonomy. Clinical Psychology & Psychotherapy,29, 1-22.
Bakker, G. M. (2019). A new conception and subsequent taxonomy of clinical psychological problems. BMC Psychology, 7, 1-33.
Beutler, L. (2014). Systematic Treatment Selection: Toward Targeted Therapeutic Interventions. England: Routledge.
Beutler, L. (2002). Rethinking the DSM: A psychological perspective. United States: American Psychological Association.
British Psychological Society. (2013). Position statement on the classification of behavior and experience in relation to functional psychiatric diagnoses: Time for a paradigm shift. Leicester:
Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2017). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. Sage Publications.
Ellis, B. (2010). Essentialism and natural kinds. In: Psillos S, Curd M, editors. The Routledge companion to philosophy of science. London: Routledge, 139–148.
First, M. B., & Tasman, A. (2008). Psychological Classification: A Theoretical Analysis. American Psychiatric Publishing.
Davies, R. (1989). The creation of new knowledge by information retrieval and classification. Journal of Documentation, 45, 273-301.
Davison, G. C., & Neale, J. M. (2021). The Classification of Psychological Disorders: A Study of the DSM and ICD. John Wiley & Sons, Inc.
Kendler, K. S. (2005). Toward a philosophical structure for psychiatry. American Journal of Psychiatry, 162(3), 433–440. https://doi.org/10. 1176/appi.ajp.162.3.433
Kraepelin, E. (1919). Dementia praecox and paraphrenia. Livingstone. Edinburgh.
Kwasnik, B. (1999). The role of classification in knowledge representation and discovery. Library Trends, 48, 22-47.
Middleton, H. (2008). Whither DSM and ICD, chapter V? Mental Health Review Journal, 13, 4-15.
Narrow, W., Khul, E. (2011). Dimensional Approaches to Psychiatric Diagnosis in DSM-5. The Journal of Mental Health Policy and Economics, 14, 197-200.
Neufeld, E. (2022). Psychological essentialism and the structure of concepts. Philosophy Compass, 17: e12823. https://doi.org/10.1111/phc3.12823.
Olson, H. A. (1998). Mapping beyond Dewey’s boundaries: constructing classification space for marginalized knowledge domains. Library Trends, 47, 233-254.
Pawar, N. (2021). Type of research and type research design. https://www.researchgate.net/publication/352055750.
Raskin, J. (2019). What Might an Alternative to the DSM Suitable for
Psychotherapists Look Like? Journal of Humanistic Psychology, 59, 368-375.
Robins, E., & Guze, S. B. (1970). Establishment of diagnostic validity in psychiatric illness: Its application to schizophrenia. The American Journal of Psychiatry, 126(7), 983– 986. https://doi.org/10.1176/ajp.126.7.983
Stanford Encyclopedia of Philosophy. (2005). Internalism vs. Externalism in Epistemology. https://plato.stanford.edu/entries/epistemology/#IntExt.
Timi, S. (2014). No more psychiatric labels: Why formal psychiatric diagnostic systems should be abolished. International Journal of Clinical and Health Psychology, 14, 208-215.
Turner, S. M., Hersen, M. (1984). Adult Psychopathology and Diagnosis. New York, John Wiley & Sons.
Zachar, P., & Kendler, K. S. (2010). Philosophical issues in the classification of psychopathology. In P. Zachar & K. S. Kendler (Eds.), Contemporary directions in psychopathology: Scientific foundations of the DSM-IV and ICD-II (pp. 127–148). New York, NY: The Guilford Press.
Zalta, E. N. (Ed.). (2025). Epistemology. In Stanford Encyclopedia of Philosophy. Stanford University. https://plato.stanford.edu/entries/epistemology