شناسایی مؤلفه¬های مؤثر بر سطح پیچیدگی فناورانه تحقیق و توسعه در شرکت¬های دانش¬بنیان به روش داده¬بنیاد
الموضوعات : Research and Development Management
غلامعلی شهمرادی
1
,
تقی ترابی
2
,
رضا رادفر
3
,
محمدحسن چراغعلی
4
1 - دانشجوی دکتری مدیریت تکنولوژی،گروه مدیریت تکنولوژی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 - دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 - استاد، گروه مدیریت تکنولوژی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 - استادیار، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: پدگی, پیچیدگی فناورانه, تحقیق و توسعه , شرکت¬های دانش¬بنیان, داده بنیاد,
ملخص المقالة :
امروزه، توسعهی فعالیتهای تحقیق و توسعهای که از سطح پیچیدگی فناورانهی بالایی برخوردارند، عامل مهم و تأثیرگذار در توسعه و رشد اقتصاد دانشبنیان کشورهای توسعهیافته محسوب میشود؛ بنابراین، پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفههای مؤثر بر سطح پیچیدگی فناورانه فعالیتهای تحقیق و توسعه انجام شد. این پژوهش از نظر هدف در دسته پژوهشهای کاربردی و از منظر روششناسی در دسته پژوهشهای کیفی قرار دارد. با رویکرد نظریه دادهبنیاد، دادهها از مطالعه اسناد و مرور ادبیات و انجام مصاحبههای نیمهساختاریافته با 20 نفر از خبرگان حوزه تحقیق و توسعه، گردآوری شد. با تجزیه و تحلیل دادهها، ابتدا 149 متغیر استخراج گردید و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی، مؤلفههای مؤثر بر سطح پیچیدگی فناورانه فعالیتهای تحقیق و توسعه شناسایی شدند، سپس عامل دستیابی به فناوری پیشرفته بهعنوان مقوله محوری انتخاب شد و بقیه عوامل در درون سازههای پژوهش(عوامل علّی، زمینهای، مداخلهگر، راهبردها و پیامدها) قرار گرفتند و مدل پارادایمی پژوهش شکل گرفت و پنج فرضیه مطرح شد. براساس نتایج پژوهش، 97 مؤلفه (شامل 19 مورد عوامل علّی، 16 مورد عوامل زمینهای، 12 مورد عوامل مداخلهگر، 11 مورد زیر مقوله محوری، 23 مورد راهبرد و 16 مورد پیامد) بر سطح پیچیدگی فناورانه فعالیتهای تحقیق و توسعه تأثیرگذار هستند.
1- ترابزاده، محمدصادق، سجادیه، علیرضا، حجازیفرد، سعید، "شناسایی عوامل سازمانی مؤثر بر مدیریت پژوهش و فناوری سازمانهای دانشبنیان در ایران"، چشمانداز مدیریت دولتی، ۹(۳۵)، ۵۶-۸۸، 1397.
2- هاشمی، زهرا، "بررسی رفتار جذب منابع انسانی تحقیق و توسعه در شرکتهای دانشبنیان در پاسخ به سیاستهای مالی و مالیاتی: مطالعه موردی ایران"، توسعه فناوری، ۷(۳)، ۹۱-۱۲۴، 1398.
3- اصغری، مریم، خمسه، عباس، پیلهوری، نازنین، "مدل ارتقاء تواناییهای تحقیق و توسعه با رویکرد کیفی در صنایع ساخت تجهیزات نیروگاهی و تأمین انرژی"، فصلنامه مدیریت نوآوری در سازمانهای دفاعی، 3 (10)، 150-125، 1399.
4- بخشم، میلاد، نادری، نادر، "طراحی مدل تحلیل تفسیری ساختاری عوامل مؤثر بر شکلگیری شرکتهای دانشبنیان"، فصنامه رشد فناوری، شماره 2، صفحات 23-31، 1401.
5- شاکری، رؤیا، حسنی، رفیق، عبدالملکی، مهدی، "آژنگ، محمدرضا؛ ارائه الگوی عملکرد نوآوری شرکتهای دانشبنیان: رهیافت فراترکیب"، پژوهشهای مدیریت عمومی، 15(55)، 125-154، 1401.
6- استادی، بختیار، صدری، مسعود، "شناسایی و اولویتبندی شاخصهای ارزیابی عملکرد شرکتهای دانشبنیان"، فصلنامه رشد فناوری، شماره 18، صفحات 69-80، 1399.
7- شیرازی، حسین، هاشمزاده خوراسگانی، غلامرضا، رادفر، رضا، ترابی، تقی،" نقش منابع سازمانی و قابلیت نوآوری در خلق مزیت رقابتی شرکتهای دانشبنیان نوپا با تعدیلگری عملکرد تجاریسازی فناوری"، مدیریت نوآوری، 7(4)، 115-134، 1398.
8- میرغفوری، حبیباله، مروتی، علی، زاهدی، احسان، "طراحی مدل یکپارچه توسعه سطح نوآوری و تجاریسازی شرکتهای دانشبنیان ایران"، خلاقیت در علوم انسانی، ۷(۴)، 107-142، 1397.
9- رضائیان، علی، نظافتی، نوید، باقری، روحاله، "شکلگیری شبکه دانش در شرکتهای دانشبنیان"، کاوشهای مدیریت بازرگانی، ۱۰(۲۰ )، ۱۸۷-۲۱۳، 1397.
10- مولائی، سوران، شاکری، رویا، یعقوبی، نورمحمد، "تأثیر مدیریت دانش شخصی بر فرهنگ و عملکرد نوآورانه در شرکتهای دانشبنیان"، پژوهشهای مدیریت در ایران، ۲۲(۴ )، ۱۲۹-۱۵۰، 1397.
11- منصوری، سمیه، وظیفه، زهرا، یوسفی، جمیله، "اولویتبندی پیشرانهای عوامل اثرگذار در راستای توسعه شرکتهای دانشبنیان در استان کرمان"، فصلنامه علمی پژوهشی توسعه کارآفرینی، (۳۶)،۳۱۹- ۳۳۸، 01396
12- پاکنیت، مریم، انصاری، رضا، شاهین، آرش، "تحلیل تأثیر توانمندیهای نوآوری فناورانه بر تجاریسازی فناوری و عملکرد شرکتهای دانشبنیان استان اصفهان"، مدیریت نوآوری، 5(۹)، ۵۹-۸۴، 1395.
13- رمضانپور، قاسم، رمضانپور، سمیه، غفاری، علی، "عناصر کلیدی مؤثر بر توسعه کارآفرینی فناورانه در شرکتهای دانشبنیان مستقر در پارکهای علم و فناوری در ایران"، توسعه کارآفرینی، ۸(۴)،۷۹۴-۷۶۶، 1394.
14- اسدپور، مرتضی، کارگر، مهناز، "بررسی تأثیر نوآوری سازمانی و نوآوری مدیریتی در موفقیت شرکتهای دانشبنیان مورد مطالعه: شرکتهای دانشبنیان مستقر در پارک علم و فناوری گیلان"، رشد فناوری، ۱۱(۴۳), ۷۱-۷۹، 1394.
15- کنجکاومنفرد، امیر، "واکاوی تأثیر عوامل پذیرش نوآوری فناورانه و تعهد منابع بر قابلیتهای مدیریت دانش بهمنظور افزایش مزیت رقابتی (نمونه پژوهش: شرکتهای دانشبنیان استان یزد)"، مدیریت دانش سازمانی، ۳(۱۰)، ۱۴۷-۱۷۵، 1399.
16- یحیایی، مهری، حسنزاده، علی، "ارائه مدل تجاریسازی فناوری در شرکتهای دانشبنیان حوزهICT"، دانش سرمایهگذاری، ۷(۲۶)،۶۳-۸۲، 1397.
17- قاضینوری، سیدسروش، بامداد صوفی، جهانیار، ردائی، نیلوفر، "بررسی رفتار و عملکرد شرکتهای دانشبنیان ایرانی با رویکرد تکسونومی"، فصلنامه مدیریت توسعه فناوری، دوره چهارم، شماره 2، 1395.
18- کشاورز، سهیلا، یعقوبی، نورمحمد، دقتی، عادله، "ارزیابی عوامل موفقیت شرکتهای دانشبنیان پارک علم و فناوری فارس با رویکرد الگوسازی معادلات ساختاری"، فصلنامه سیاستنامه علم و فناوری، دوره 11، شماره 1، 1400.
19- رمضانیان، محمدرحیم، مرادی، محمود، بساقزاده، نرجس، "تأثیر فرایند تسهیم دانش و توانایی جذب دانش بر قابلیت نوآوری"، چشمانداز مدیریت دولتی، دوره 3، شماره 11، 91-111، 1391.
20- مجیدی کلیبر، مرضیه، سمیعینصر، محمود، محمدخانی، کامران، "عوامل مؤثر بر نوآوری در بنگاههای کوچک و متوسط"، سیاستنامه علم و فناوری، دوره 5، شماره 2، 35-49، 1394.
21- عبدی جمایران، علی، فرجی، زهرا، "نقش بهبود مستمر خلاقیت و نوآوری سازمان در هزاره سوم"، کنفرانس بینالمللی پژوهشهای نوین در مدیریت اقتصاد و حسابداری، دوره برگزاری: 2، 1394.
22- زارعی محمودآبادی، محمد، طحاری مهرجردی، محمدحسین، مهدویان، علیرضا، "ارزیابی فعالیتهای تحقیق و توسعه در ایران: رویکرد تحلیل پوششی دادهها"، مدیریت صنعتی، دوره 6. شماره 1، 1393.
23- محمدزاده، پرویز، سجودی، سکینه، مهدیزاده، یونس، "مطالعه عوامل مؤثر بر فعالیتهای تحقیق و توسعه بنگاههای صنعتی ایران؛ کاربرد مدلهای رگرسیون گسسته"، فصلنامه سیاست علم و فناوری، سال چهارم، شماره 4، 1391.
24- رادفر، رضا، خمسه، عباس، "بررسی تأثیرات جهانیشدن تحقیق و توسعه بر توسعه فناوری و نوآوری"، فصلنامه رشد فناوری، دوره 4، شماره 16، 1387.
25- K. Miyazaki, K. Kijima, “complexity in technology management”, Technological Forecasting and Social change, 64(1):39-54, 2000.
26- E. Erasmus, S. Rothmann, C. Van Eeden, “A structural model of technology acceptance”, SA Journal of Industrial Psychology/SATydskrif vir Bedryfsielkunde, 41(1), Art. 1222, 12, 2015.
27- L. Ferri, R. Spanò, M. Maffei, C. Fiondella, “How risk perception influences CEOs' technological decisions: extending the technology acceptance model to small and medium-sized enterprises' technology decision makers", European Journal of Innovation Management, Vol. 24 No. 3, pp. 777-798, 2021.
28- Y. Su, M. Li, “Applying Technology Acceptance Model in Online”, Entrepreneurship Education for New Entrepreneurs, Front, Psychol,2(9), 34-66, 2021.
29- OECD ,“Frascati manual 2015: guidelines for collecting and reporting data on research and experimental development” 2015.
30- H. Jorat, “Evaluation of knowledge management system using technology acceptance model”, International Conference on Electrical Engineering, Computer Science and Informatics (EECSI), 2017.
31- T. Broekel, “Measuring technological complexity - current approaches and a new measure of structural complexity”, arXiv preprint arXiv:1708.07357, 2018.
32- M. Bach, “Technology Acceptance Model for Business Intelligence Systems: Preliminary Research”, Procedia Computer Science, 100(2), 995-1003, 2016.
33- J. McNerney, J. Doyne Farmer, S. Redner, J. E Trancik, “the role of design complexity in technology improvement”, Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA, 2011.
34- H. Amsden, F. Ted Tschang, “A new approach to assessing the technological complexity of different categories of R&D (with examples from Singapore)”, Research Policy 32 (2003) 553–572, 2002.
35- A. Strauss, J. Corbin, “Basic of qualitative research: Techniques and procedures for developing Grounded Theory”, third edition, Los Angeles: stage publication, pp: 156, 2008.
36- M. F. Mubarak, F. A. Shaikh, M. Mubarik, K. A. Samo, S. Mastoi, “The Impact of Digital Transformation on Business Performance, A Study of Pakistani SMEs” Engineering, Technology & Applied Science Research, Vol. 9, No. 6, 2019.
37- D. Gallagher, L. Ting, A. Palmer, “A Journey into the Unknown: Taking the Fear out of Structural Equation Modeling with AMOS for the First-Timer User”, The Marketing Review, pp.255-275, 2008.
38- K. Simsek, N. Yildirim, “Constraints to Open Innovation in Science and Technology Parks’, Social and Behavioral Sciences, 35 (2016), 719 – 728, 2016.