مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری جغرافیا (فصلنامه علمي ـ پژوهشي و بين المللي انجمن جغرافيايي ايران) 2996-2717 18 66 2021 1 4 System Analysis of the Effects of Political Divide Developments on Urban Sprawl (Case Study: Qom City) تحلیل سیستمی اثرات تحولات تقسیمات سیاسی بر پراکنده رویی شهری (نمونه مطالعاتی: شهر قم) 0 0 fa سیدعلی حسینی دانشگاه سیستان و بلوچستان سهراب امیریان پیام نور 2018 10 25 Abstract In the history of Iran's proliferation, the government, as the most important political agents, have consistently played the most effective role in the transformation of spatial structures, including cities. These changes in the role of cities and the role played by the government set the stage for strengthening the city's economy, the development and expansion of cities and urbanization. The purpose of this research is to investigate and analyze the most important effects of political divisions on urban Sprawl in Qom using structural analysis model. The research method is descriptive-analytical and the method of collecting library and field information. Data gathering tool is a questionnaire and a checklist. Validity of the questionnaire was confirmed using expert opinion. Structural analysis of futures research model is used to analyze the information. For this purpose, 29 factors were identified as the primary factors according to experts. Finally, the MIC MAC software was used to analyze and rank the indicators used in the structural analysis model and the GIS software to draw maps and layers of information. The results showed that improving the status of a city in the levels of country division, especially the transformation of the city into the provincial capital, can be achieved through four factors of population growth and migration, rising land prices and its stock exchange, the expansion of the state structure and the need for regional services, urban Sprawl overnight. Also based on the results of three factors, the concentration of capital in the city, the establishment of political representatives of the government and the development of industries in the city center were selected as the most important and effective political factors affecting the urban Sprawl in Qom. در تاریخ پرفرازونشیب ایران، حکومت و دولت، به‌عنوان مهم‌ترین عوامل سیاسی، پیوسته مؤثرترین نقش را در تحولات و دگرگونی ساخت‌وسازهای فضایی ازجمله شهرها داشته‌اند. این دگرگونی‌ها در نقش‌پذیری شهرها و ایفای نقش دولت زمینه‌ساز و موجب تقویت اقتصاد شهرها، توسعه و گسترش شهرها و شهرنشینی شد. هدف از این پژوهش بررسی و تحلیل مهم‌ترین اثرات تحولات تقسیمات سیاسی بر پراکنده رویی شهری در شهر قم با استفاده از مدل تحلیل ساختاری می‌باشد. روش تحقیق توصیفی – تحلیلی و روش جمع‌آوری اطلاعات کتابخانه‌ای و میدانی می‌باشد. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه و خبره سنجی است. روایی پرسشنامه با استفاده از روایی ظاهری و نظرسنجی از خبرگان و کارشناسان تائید شد. برای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از مدل آینده‌پژوهی تحلیل ساختاری استفاده‌شده است. برای این منظور تعداد 29 عامل به‌عنوان عوامل اولیه بر اساس نظر کارشناسان و متخصصین شناسایی شدند. درنهایت از نرم‌افزار MIC MAC برای تجزیه‌وتحلیل و رتبه‌بندی شاخص‌های مورداستفاده در مدل تحلیل ساختاری و از نرم افزار GIS برای ترسیم نقشه‌ها و لایه‌های اطلاعاتی موردنظر استفاده‌شده است. نتایج نشان دادند که ارتقاء جایگاه یک شهر در سطوح تقسیمات کشوری به‌ویژه تبدیل شهر به مرکز استان، می‌تواند از طریق چهار عامل افزایش جمعیت و مهاجرت، افزایش قیمت زمین و بورس‌بازی آن، گسترده شدن ساختار دولت و لزوم تأمین خدمات منطقه‌ای، پراکنده رویی شهری را افزایش می‌دهد. همچنین بر اساس نتایج سه عامل تمرکز شدید سرمایه‌ها در شهر، مستقر شدن نمایندگان سیاسی دولت و توسعه صنایع در شهر مرکز به‌عنوان مهم‌ترین و اثرگذارترین عوامل سیاسی مؤثر بر پراکنده رویی شهری در شهر قم انتخاب شدند.