مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه علمی قضانامه 2 7 2025 11 24 Compulsory Licensing in Light of the Patent Misuse Doctrine: A Comparative Study between Iran and the United States لیسانس‌های اجباری در پرتو نظریه سوءاستفاده از حق اختراع: مطالعه تطبیقی ایران و آمریکا 25 45 fa مرتضی سعیدقادری دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین امین میرزمانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین 2024 12 21 <p>In the complex landscape of modern innovation, excessive and unchecked patent monopolies can become serious barriers to healthy competition and equitable access to technology. Accordingly, this research—using a comparative analytical method and examining judicial precedents—explores the doctrine of patent misuse in U.S. law, the mechanism of compulsory licensing under the TRIPS Agreement, and their compatibility with Iran’s legal framework.The findings indicate that in the U.S. system, the possibility of temporarily suspending the enforcement of patent rights after establishing misuse serves as both an effective deterrent and a flexible remedy, enabling restoration of the patentee’s rights once the violation has been cured. Meanwhile, the international compulsory licensing mechanism, through requirements such as prior negotiation, payment of fair compensation, and limitations on duration and scope of use, provides an appropriate control mechanism against unjustified refusals to grant licenses. A review of Iranian regulations, however, reveals a limited and fragmented set of tools—such as compulsory licensing—lacking provisions for temporary suspension of rights or a coherent theoretical structure. As a result, the Iranian framework does not provide sufficient efficiency for preventing or remedying misuse. Therefore, it is recommended that an independent legal provision addressing patent misuse be introduced, along with recognition of temporary suspension of patent enforcement and formulation of relevant judicial guidelines. Such reforms would help align Iran’s legal system with international standards and strengthen the balance between monopoly and competition.</p> <p>در چشم&zwnj;انداز پیچیده عصر نوآوری، انحصار بی&zwnj;رویه حقوق اختراع می&zwnj;تواند مانعی جدی بر سر راه رقابت سالم و دسترسی عادلانه به فناوری&zwnj;ها ایجاد کند، از این رو این پژوهش با روش تحلیل تطبیقی و بررسی رویه&zwnj;های قضایی به تبیین نظریه «سوءاستفاده از حق اختراع» در حقوق ایالات متحده و سازوکار «لیسانس اجباری» در معاهده تریپس و تطبیق آن با ظرفیت&zwnj;های قانونی ایران پرداخته است. یافته&zwnj;های تحقیق نشان داد که در نظام آمریکایی ایجاد امکان تعلیق موقت اجرای حق اختراع پس از اثبات سوءاستفاده، ضمن بازدارندگی مؤثر، امکان بازگرداندن حقوق دارنده اختراع را پس از رفع تخلف فراهم می&zwnj;سازد و سازوکار لیسانس اجباری بین&zwnj;المللی با الزام به مذاکره پیشین، پرداخت جبران خسارت منصفانه و محدودیت در مدت و قلمرو بهره&zwnj;برداری، کنترل مناسبی بر امتناع ناعادلانه از صدور مجوز ایجاد می&zwnj;کند. بررسی مقررات ایران نیز حکایت از پراکندگی اندک ابزارهایی مانند اعطای مجوز اجباری بدون پیش&zwnj;بینی تعلیق موقت یا چارچوب نظری منسجم دارد که کارایی لازم را برای پیشگیری و جبران سوءاستفاده ندارد؛ بر این اساس، پیشنهاد می&zwnj;شود با افزودن مقرره&zwnj;ای مستقل برای مقابله با سوءاستفاده از حق اختراع، پیش&zwnj;بینی امکان تعلیق موقت اجرای حقوق اختراع و تدوین دستورالعمل&zwnj;های دادرسی مرتبط، زمینه هماهنگی با استانداردهای بین&zwnj;المللی و تقویت توازن میان انحصار و رقابت در نظام حقوقی ایران فراهم آید.</p>

http://aujsas.ir/fa/Article/Download/52190