مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری خردنامه صدرا 1560-0874 31 1 2025 12 14 Origination and Eternity of the World from the Perspective of Ṣadr al-Dīn Muḥammad Dashtakī حدوث و قدم عالم از منظر صدرالدین محمد دشتکی 61 74 fa علی رحیمی دانشگاه شیراز قاسم کاکایی دانشگاه شیراز 2024 9 10 One of the problems that has always been discussed and disputed in the history of Islamic rational sciences among mutikallimun and philosophers is the origination and eternity of the world. Mutikallimun argue for the origination of the world, while leading philosophers believe in the eternity of the world. Extensive research has been carried out on this subject; however, since the works of Ṣadr al-Dīn Muḥammad Dashtakī Shīrāzī exist only as unpublished handwritten manuscripts, no study has been done regarding his view on the origination and eternity of the world. The present paper, relying on his old and new glosses on Qūshchī’s Sharhi tajrīd, examines his ideas on the aforementioned issue following an analytical method based on library resources. The conclusion is that one cannot attribute the idea of the origination of the world to Dashtakī because, to resolve the problem of the relation of the originated to the eternal, he adopted the philosophical stance of some of his predecessors. Moreover, by accepting eternal motion, he also affirmed the eternity of some of the existents in the world and acknowledged the existence of eternal matter. Considering that he believes not only in material existents but also in immaterial existents, his view regarding immaterial existents cannot be explicitly derived from his old and new glosses.  یکی از مباحثی که همواره در تاریخ علوم عقلی اسلامی، میان متکلمان و فلاسفه مورد بحث و مناقشه بوده، مسئلة حدوث و قدم عالم است. متکلمان قائل به حدوث و مشهور فلاسفه قائل به قدم عالمند. در اینباره تحقیقاتی گسترده صورت گرفته، اما از آنجا که آثار صدرالدین محمد دشتکی شیرازی بصورت نسخ خطی بوده و منتشر نشده، تحقیقی دربارة نظر وی در مورد حدوث و قدم عالم انجام نشده است. نوشتار پیش رو با اتکا بر حاشیة قدیم و جدید وی بر شرح تجرید قوشچی، نظر او درباب مسئلة مذکور را بصورت کتابخانهیی و تحلیلی مطالعه کرده است. حاصل بحث آنکه، نمیتوان قول به حدوث عالم را به دشتکی نسبت داد، چراکه او برای حل مشکل چگونگی ربط حادث به قدیم، نظر برخی از حکمای پیش از خود را پذیرفته و با پذیرش حرکت ازلی، قدیم بودن بعضی از موجودات عالم را قبول کرده و قائل به مادة ازلی شده است. با توجه به اینکه او علاوه بر موجودات مادی، قائل به موجود مجرد نیز هست، نمیتوان نظر وی در مورد موجودات مجرد را از بصراحت حاشیة قدیم و جدید بدست آورد.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/47955